logo ihar

Obszar tematyczny 1.

Zadanie 1.6 Poszerzanie różnorodności gatunków i odmian roślin rolniczych i zielarskich na obszarach wiejskich oraz podnoszenie świadomości społeczeństwa w zakresie znaczenia roślinnych zasobów genowych.

Wykonawca:

Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin - Państwowy Instytut Badawczy

Cel zadania:

Zadanie ma na celu zwiększenie różnorodności roślin uprawnych poprzez upowszechnianie starych i miejscowych odmian gatunków roślin rolniczych (w tym zielarskich) oraz ochronę dzikich gatunków pokrewnych i roślin towarzyszących oraz podnoszenie świadomości społeczeństwa w zakresie znaczenia roślinnych zasobów genowych.

Uzasadnienie zadania:

W kolekcjach (ex situ) banku genów zgromadzono szereg dawnych i miejscowych odmian gatunków roślin rolniczych, ich dzikich krewniaków i roślin towarzyszących. Są one przydatne do produkcji rolniczej w gospodarstwach ekologicznych lub w przyjaznej dla środowiska, ekstensywnej, niskonakładowej gospodarce. Dawne odmiany niektórymi cechami przewyższają odmiany nowoczesne np. wykazują unikalne walory smakowe, lepszy skład chemiczny czy większą odporność na fluktuację warunków środowiska oraz choroby.

Realizacja zadania ma ułatwić dostęp do zasobów genetycznych zgromadzonych w kolekcjach osobom zainteresowanym ich bezpośrednim wykorzystaniem (uprawą), realizującym działania rolno-środowiskowe, jak również podmiotom zamierzającym zarejestrować odmianę regionalną.

Poprzez realizację zadania przewiduje się przygotowanie niewielkiejilości materiału rozmnożeniowego dla reintrodukcji dawnych, ginących, miejscowych odmian roślin rolniczych (w tym zielarskich), które uprawiane były na terenie Polski wiele lat temu. Materiały te będą przekazywane nieodpłatnie rolnikom i innym użytkownikom zainteresowanych ich uprawą oraz podmiotom zainteresowanych zarejestrowaniem odmiany regionalnej. Tym samym wsparte zostaną prace na rzecz ich czynnej ochrony w warunkach ich naturalnej uprawy.

Podnoszenie świadomości społeczeństwa w zakresie znaczenia zasobów genetycznych roślin dla wyżywienia i rolnictwa jest jednym z działań priorytetowych Drugiego Światowego Planu Działań dla Ochrony i Zrównoważonego Wykorzystania Roślinnych Zasobów Genetycznych dla Wyżywienia i Rolnictwa, przyjętego w 2011 r. podczas 13. Sesji Komisji FAO ds. Zasobów Genetycznych dla Wyżywienia i Rolnictwa.

Świadomość społeczna jest kluczem do mobilizacji opinii publicznej i ustanawiania a następnie podtrzymania działań politycznych na szczeblu krajowym, regionalnym i międzynarodowym. Uświadamianie społeczeństwu znaczenia zasobów genetycznych roślin dla bezpieczeństwa żywnościowego i korzyściach wynikających z ich użytkowania i sposobach wykorzystania, ma istotne znaczenie dla podejmowania wszelkich programów ochrony finansowanych ze środków publicznych.

W zadaniu nawiązana będzie współpraca między innymi: z instytucjami, stowarzyszeniami, towarzystwami, organizacjami pozarządowymi, szkołami różnego stopnia i uczelniami, samorządami lokalnymi, gospodarstwami rolniczymi realizującymi szczegółowe zadania związane z promocją roślinnych zasobów genowych oraz wykonującymi działania związane z podnoszeniem świadomości społecznej dotyczącej ochrony i wykorzystania roślinnych zasobów genowych roślin uprawnych na podstawie corocznie zawieranych umów z Instytutem Hodowli i Aklimatyzacji Roślin - PIB.

Wykorzystanie wyników w praktyce:

Wykorzystywanie bezpośrednio przez rolników zasobów genowych objętych zadaniami obszaru 1, poparte odpowiednio przygotowaną informacją, będzie służyć w dalszej perspektywie zwiększeniu asortymentu odmian i gatunków roślin rolniczych i zielarskich na obszarach wiejskich. Zwiększony zostanie asortyment produktów na lokalnych rynkach, co może być skutecznym narzędziem do stymulacji ożywienia regionalnego, poprawy sytuacji ekonomicznej na obszarach wiejskich. Zwiększenie różnorodności gatunków i odmian rolniczych przyczyni się też do ochrony ekosystemów rolniczych i zachowania ich funkcji środowiskowych. Realizacja tego zadania ułatwi pozyskanie zasobów genowych i informacji o nich  podmiotom zainteresowanym rejestracją odmian regionalnych. Podniesienie świadomości społeczeństwa w zakresie znaczenia zasobów genetycznych roślin dla wyżywienia ma istotne znaczenie dla powodzenia wszelkich programów ochrony oraz zwiększania bezpieczeństwa żywnościowego.

Najnowsze wyniki

  • (2017) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

  • Podsumowanie prowadzonych badań w 2016 roku

  • Rośliny lecznicze i aromatyczne

  • Zboża i rośliny uprawne

  • Zalecenia dotyczące ochrony i utrzymania bioróżnorodności na obszarach wiejskich

  • Rozliczenie merytoryczne 2015 - Zadanie 1.6

  • Prezentacja podsumowująca wykonanie zadania 1.6. w 2015 r.

  • (2015) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

Ostatnie publikacje

  • Warzecha R., Żurek M., Ochodzki P., Lubas T. Charakterystyka „starych” polskich odmian populacyjnych kukurydzy. XIII Ogólnopolska Konferencja Naukowa "Nauka dla hodowli i nasiennictwa roślin uprawnych". Zakopane 2017

  • Bączek K., Przybył J.L., Mirgos M., Kosakowska O., Szymborska-Sandhu I., Węglarz Z. "Phenolics in Primula veris L. and P. elatior (L.) Hill Raw Materials", International Journal of Analytical Chemistry, doi:10.1155/2017/2871579 (IF 0,901)

  • Grzegorz Kloc, Dorota Dziubińska, Denise F. Dostatny, 2017. „Prospects for coming back of landraces from gene bank to the crop fields”. Materiały konferencyjne z Eucarpia 2017, “Genetic Resources 2017. Crop diversification in a changing world. Mobilizing the green gold of plant genetic resources”, p. 157

  • Żurek M., Warzecha R., „Dawne odmiany populacyjne źródłem bioróżnorodności w uprawie kukurydzy”. „Kukurydza” nr 50 (ISSN 1231-9635) wydawany przez Polski Związek Producentów Kukurydzy.

  • Stare odmiany zbóż - plakat (Więcławski Jubileuszowy, Hanna Borzymowicki, Puławska Twarda, Kalinowska Niska, Kutnowski, Ostka pokucka)

  • Stare odmiany zbóż - plakat (Hanna Kleszczewski, Rokicka, Ostka Suska, Grzywacz Późny Wołyński, Niemierczańcki Najwcześniejszy)

  • Dawne odmiany roślin rolniczych ponownie na polu

  • Denise D.F., Dajdok Z., Karg J., Kujawa K., Tryjanowski P., Wuczyński A., Bączek K., 2016. Jak gospodarować w sposób zrównoważony? Przykłady i zalecenia dotyczące ochrony bioróżnorodności.

  • Zalecenia dotyczące ochrony i utrzymania bioróżnorodności na obszarach wiejskich

  • Bączek K., 2016. Zalecenia uprawowe Pierwiosnka Lekarska (Primula Veris L., syn. Primula Officianalis HILL.)

  • Dostatny D.F., 2016. Ochrona różnorodności biologicznej oraz krajobrazowej obszarów rolnych poprzez zachowanie istniejących lub zakładanie nowych śródpolnych siedlisk marginalnych, a także przez zachowanie dawnych odmian roślin rolniczych i zielarskich. Referat w szkoleniu pt. „Nauka Doradztwu Rolniczemu”.

Aktualności

  • Szkolenie dla doradcow oraz rolnikow ekologicznych w Chwalowicach 1

    Szkolenie dla doradców oraz rolników ekologicznych w Chwałowicach

  • grafika

    Szkolenie - Chwałowice dnia 26.07.2017

  • 1.6 01

    III Sierpeckie Dni Rolnika w Studzieńcu 2017

  • Warsztaty Skierniewice 1

    Międzynarodowe warsztaty naukowe „Reintroducing Old Varieties and Enabling Crop Biodiversity on the Market”