logo ihar

Obszar tematyczny 1.

Zadanie 1.6 Poszerzanie różnorodności gatunków i odmian roślin rolniczych i zielarskich na obszarach wiejskich oraz podnoszenie świadomości społeczeństwa w zakresie znaczenia roślinnych zasobów genowych.

Wykonawca:

Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin - Państwowy Instytut Badawczy

Cel zadania:

Zadanie ma na celu zwiększenie różnorodności roślin uprawnych poprzez upowszechnianie starych i miejscowych odmian gatunków roślin rolniczych (w tym zielarskich) oraz ochronę dzikich gatunków pokrewnych i roślin towarzyszących oraz podnoszenie świadomości społeczeństwa w zakresie znaczenia roślinnych zasobów genowych.

Uzasadnienie zadania:

W kolekcjach (ex situ) banku genów zgromadzono szereg dawnych i miejscowych odmian gatunków roślin rolniczych, ich dzikich krewniaków i roślin towarzyszących. Są one przydatne do produkcji rolniczej w gospodarstwach ekologicznych lub w przyjaznej dla środowiska, ekstensywnej, niskonakładowej gospodarce. Dawne odmiany niektórymi cechami przewyższają odmiany nowoczesne np. wykazują unikalne walory smakowe, lepszy skład chemiczny czy większą odporność na fluktuację warunków środowiska oraz choroby.

Realizacja zadania ma ułatwić dostęp do zasobów genetycznych zgromadzonych w kolekcjach osobom zainteresowanym ich bezpośrednim wykorzystaniem (uprawą), realizującym działania rolno-środowiskowe, jak również podmiotom zamierzającym zarejestrować odmianę regionalną.

Poprzez realizację zadania przewiduje się przygotowanie niewielkiejilości materiału rozmnożeniowego dla reintrodukcji dawnych, ginących, miejscowych odmian roślin rolniczych (w tym zielarskich), które uprawiane były na terenie Polski wiele lat temu. Materiały te będą przekazywane nieodpłatnie rolnikom i innym użytkownikom zainteresowanych ich uprawą oraz podmiotom zainteresowanych zarejestrowaniem odmiany regionalnej. Tym samym wsparte zostaną prace na rzecz ich czynnej ochrony w warunkach ich naturalnej uprawy.

Podnoszenie świadomości społeczeństwa w zakresie znaczenia zasobów genetycznych roślin dla wyżywienia i rolnictwa jest jednym z działań priorytetowych Drugiego Światowego Planu Działań dla Ochrony i Zrównoważonego Wykorzystania Roślinnych Zasobów Genetycznych dla Wyżywienia i Rolnictwa, przyjętego w 2011 r. podczas 13. Sesji Komisji FAO ds. Zasobów Genetycznych dla Wyżywienia i Rolnictwa.

Świadomość społeczna jest kluczem do mobilizacji opinii publicznej i ustanawiania a następnie podtrzymania działań politycznych na szczeblu krajowym, regionalnym i międzynarodowym. Uświadamianie społeczeństwu znaczenia zasobów genetycznych roślin dla bezpieczeństwa żywnościowego i korzyściach wynikających z ich użytkowania i sposobach wykorzystania, ma istotne znaczenie dla podejmowania wszelkich programów ochrony finansowanych ze środków publicznych.

W zadaniu nawiązana będzie współpraca między innymi: z instytucjami, stowarzyszeniami, towarzystwami, organizacjami pozarządowymi, szkołami różnego stopnia i uczelniami, samorządami lokalnymi, gospodarstwami rolniczymi realizującymi szczegółowe zadania związane z promocją roślinnych zasobów genowych oraz wykonującymi działania związane z podnoszeniem świadomości społecznej dotyczącej ochrony i wykorzystania roślinnych zasobów genowych roślin uprawnych na podstawie corocznie zawieranych umów z Instytutem Hodowli i Aklimatyzacji Roślin - PIB.

Wykorzystanie wyników w praktyce:

Wykorzystywanie bezpośrednio przez rolników zasobów genowych objętych zadaniami obszaru 1, poparte odpowiednio przygotowaną informacją, będzie służyć w dalszej perspektywie zwiększeniu asortymentu odmian i gatunków roślin rolniczych i zielarskich na obszarach wiejskich. Zwiększony zostanie asortyment produktów na lokalnych rynkach, co może być skutecznym narzędziem do stymulacji ożywienia regionalnego, poprawy sytuacji ekonomicznej na obszarach wiejskich. Zwiększenie różnorodności gatunków i odmian rolniczych przyczyni się też do ochrony ekosystemów rolniczych i zachowania ich funkcji środowiskowych. Realizacja tego zadania ułatwi pozyskanie zasobów genowych i informacji o nich  podmiotom zainteresowanym rejestracją odmian regionalnych. Podniesienie świadomości społeczeństwa w zakresie znaczenia zasobów genetycznych roślin dla wyżywienia ma istotne znaczenie dla powodzenia wszelkich programów ochrony oraz zwiększania bezpieczeństwa żywnościowego.

Najnowsze wyniki

  • Konferencja Naukowa „Charakterystyka Zasobów Genowych dla Hodowli Roślin”, 18-21 września 2018r.

  • (2018) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

  • Rola odmiany i ochrony roślin w intensyfikacji produkcji roślinnej

  • Zalecenia uprawowe dawnych odmian populacyjnych kukurydzy - Dar Północy i Wielkopolanka

  • Dzika marchew - opis odmiany z zaleceniami uprawowymi

  • Lebiodka pospolita - roślina zielarska, opis odmiany z zaleceniami uprawowymi

  • Owies: Biały Mazur - opis odiany

  • Groch: Szabla - opis odmiany z zaleceniami uprawowymi

  • Lędźwian Derek - opis odmiany z zaleceniami uprawowymi

  • Ziemniak jadalny: Mila - opis odmiany z zaleceniami uprawowymi

  • Fasola karłowata Warta - opis odmiany z zaleceniami uprawowymi

  • Pszenica orkisz nr 5046 - opis odmiany z zaleceniami uprawowymi

  • Zalecenia dotyczące ochrony i utrzymania bioróżnorodności na obszarach wiejskich - 2017 r.

  • (2017) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

  • Podsumowanie prowadzonych badań w 2016 roku

  • Rośliny lecznicze i aromatyczne

  • Zboża i rośliny uprawne

  • Zalecenia dotyczące ochrony i utrzymania bioróżnorodności na obszarach wiejskich - 2016 r.

  • Rozliczenie merytoryczne 2015 - Zadanie 1.6

  • Prezentacja podsumowująca wykonanie zadania 1.6. w 2015 r.

  • (2015) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

Ostatnie publikacje

  • Kosakowska O., Bączek K., Przybył J. L., Pióro-Jabrucka E., Czupa W., Synowiec A., Gniewosz M., Costa R., Mondello L., Węglarz Z. 2018. Antioxidant and Antibacterial Activity of Roseroot (Rhodiola rosea L.) Dry Extracts. Molecules 2018, 23, 1767; doi:10.3390/molecules23071767

  • Dziubińska D., Dostatny D. Katalog Dawnych Odmian Roślin Rolniczych i Zielarskich

Aktualności

  • XXVII Krajowa Wystawa Rolnicza 7

    Ogólnopolskie Dożynki Jasnogórskie, XXVII Krajowa Wystawa Rolnicza w Częstochowie 2018

  • Ekologiczne Dożynki Pełne Zdrowia”

    W dniach 25-26 sierpnia w gospodarstwie ekologicznym Pana Tadeusza Rolnika, w Niebieszczanach k. Sanoka, odbyły się pierwsze „Ekologiczne Dożynki Pełne Zdrowia”.

    czytaj więcej
  • Wszystko o odmianach regionalnych 7

    Wszystko o odmianach regionalnych

  • Szkolenie: „Wszystko o odmianach regionalnych”

    Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin PIB ZD Grodkowice we współpracy z KCRZG Radzików

    czytaj więcej