logo ihar

Obszar tematyczny 1.

Zadanie 1.3 Gromadzenie, zachowanie w kolekcjach ex situ, kriokonserwacja oraz charakterystyka, ocena, dokumentacja i udostępnianie zasobów genowych i informacji w zakresie roślin warzywnych, sadowniczych, ozdobnych i miododajnych oraz spokrewnionych dzikich gatunków.

 

Instytut Ogrodnictwa2

Wyniki i Publikacje zadania

 

Wykonawca:

Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach

Współpraca:

Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych Stacja Doświadczalna Oceny Odmian w Karżniczce – Zakład Doświadczalny Oceny Odmian w Lisewie, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, PlantiCo Hodowla i Nasiennictwo Ogrodnicze w Zielonkach, „Spójnia” Hodowla i Nasiennictwo Ogrodnicze Sp. z o.o. w Nochowie, Arboretum i Zakład Fizjografii w Bolestraszycach, PAN Ogród Botaniczny – Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Towarzystwo Przyjaciół Doliny Dolnej Wisły w Grucznie.

Cel zadania:

Celem zadania jest gromadzenie zasobów genowych roślin warzywnych, sadowniczych, ozdobnych, i spokrewnionych dzikich gatunków. Utrzymywanie zgromadzonych obiektów w stanie żywym w kolekcjach ex situ, ich dokumentacja, charakterystyka, ocena i udostępnianie dla celów hodowlanych, badawczych, szkoleniowych, na rzecz wyżywienia i zrównoważonego rolnictwa oraz rozwoju terenów wiejskich oraz zwiększenia różnorodności w ekosystemach rolniczych.

Uzasadnienie zadania:

Utrata różnorodności biologicznej roślin uprawnych w ogrodnictwie spowodowana jest stosowaniem monokultur gatunkowych i odmianowych, w tym odmian zawężonych genetycznie, oraz zaniechaniem tradycyjnego sposobu gospodarowania na terenach wiejskich. Systematycznie obniża się liczba starych i lokalnych odmian uprawianych w ogrodach i sadach przydomowych. Potwierdzają to obserwacje prowadzone podczas ekspedycji terenowych banku genów. Proces zmniejszania się różnorodności odmian roślin warzywnych i sadowniczych jest szczególnie widoczny na obszarze Zachodniej Polski. Stare, bezpowrotnie eliminowane odmiany, często posiadające odmienne i cenniejsze cechy użytkowe niż odmiany znajdujące się aktualnie na rynku, są wartościowym źródłem zmienności do genetycznego udoskonalania roślin ogrodniczych. Ich walory użytkowe – między innymi żywieniowe i prozdrowotne, oraz nierzadko genetyczna odporność na patogeny powodują, że po latach wprowadzane są z powrotem do uprawy. Przykładem tego są stare odmiany jabłoni, grusz, śliw, czy zapomniany dereń jadalny. Dlatego w obliczu postępującej erozji genetycznej roślin warzywnych, sadowniczych i ozdobnych konieczne jest zgromadzenie i zachowanie w stanie żywym w warunkach ex situ rodzimych materiałów genetycznych o bieżącej lub potencjalnej wartości do hodowli i bezpośredniego wykorzystania. Konieczne jest też zachowanie w kolekcjach ex situ dziko rosnących gatunków, gatunków spokrewnionych z uprawnymi oraz wycofywanych z uprawy odmian krajowych i zagranicznych, będących źródłem poszukiwanych, cennych cech genetycznych i użytkowych. Ważnym efektem realizacji zadania będzie zachowanie istniejących zasobów genowych roślin miododajnych, które są niezbędne dla zachowania bioróżnorodności bazy pokarmowej dla owadów pożytecznych, a w szczególności owadów zapylających mających kluczowe znaczenie w produkcji ogrodniczej i rolniczej.

Wykorzystanie wyników w praktyce:

Podstawowym efektem realizacji zadania będzie zachowanie i zwiększenie zasobów genowych roślin ogrodniczych. Zgromadzony, zachowany ex situ, opisany i oceniony pod względem cech użytkowych materiał genetyczny roślin będzie dostępny dla hodowli, badań naukowych, celów szkoleniowych, edukacyjnych, dla potrzeb programów rolno-środowiskowych oraz ochrony środowiska i innych gospodarczo ważnych celów, w tym poszerzenie asortymentu roślin użytkowych.

Najnowsze wyniki

Ostatnie publikacje

Aktualności