logo ihar

Obszar tematyczny 1.

Zadanie 1.2 Gromadzenie i zachowanie w kolekcjach polowych, in vitro i kriokonserwacja, charakterystyka, ocena, dokumentacja i udostępnianie zasobów genetycznych i informacji w zakresie roślin rolniczych oraz innych roślin użytkowych, spokrewnionych dzikich gatunków i roślin towarzyszących.

Wykonawca:

Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – Państwowy Instytut Badawczy w Radzikowie.

Współpraca:

Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa-PIB w Puławach, Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie, Instytut Genetyki Roślin PAN w Poznaniu, Poznańska Hodowla Roślin w Tulcach, Hodowla Roślin Strzelce, Małopolska Hodowla Roślin – Zakład Hodowlano-Produkcyjny w Palikijach, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie.

Cel zadania:

Zabezpieczenie przed utratą zasobów genowych roślin rolniczych i innych użytkowych (z wyłączeniem roślin ogrodniczych), ich dzikich krewniaków i roślin towarzyszących uprawom polowym poprzez ich zbiór, utrzymywanie w stanie żywym w warunkach ex situ, charakterystykę i ocenę dla obecnego i przyszłego wykorzystania w hodowli nowych odmian, prac badawczych i działalności szkoleniowej na rzecz wyżywienia i zrównoważonego rolnictwa oraz rozwoju terenów wiejskich.

Uzasadnienie zadania:

Zróżnicowanie gatunków roślin rolniczych uprawianych w Polsce oszacowane na podstawie danych Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych dla roślin polowych wykazuje tendencję spadkową. Na przestrzeni ostatnich 15. lat liczba zarejestrowanych odmian roślin rolniczych zmniejszyła się o ok. 30%. Spadkową tendencję obserwuje się również w odniesieniu do zróżnicowania odmian miejscowych i starych uprawianych na własny użytek, na niewielką skalę lub o znaczeniu niszowym. Potwierdzają to dane pozyskiwane z corocznie prowadzonych przez pracowników banku genów IHAR-PIB wypraw kolekcyjnych na terenie kraju. Proces zmniejszania się różnorodności odmian jest szczególnie widoczny w odniesieniu do głównych roślin rolniczych takich jak na przykład zbóż, w przypadku których następuje szybka wymiana materiału siewnego. Niektóre rośliny uprawne takie jak seradela, wyka, lucerna, prymitywne gatunki pszenicy czy niektóre gatunki koniczyny straciły całkowicie swoje rolnicze znaczenie lub zostały zmarginalizowanie, a ich zasoby genowe najprawdopodobniej zostały utracone, o ile nie zostały zdeponowane w bankach genów.

Rośliny towarzyszące uprawom polowym, podobnie jak rośliny uprawne, podlegają procesowi erozji genetycznej – zmniejsza się ich liczebność i zróżnicowanie. Ich ograniczona obecność w uprawach polowych zwiększa różnorodność biologiczną i równowagę ekologiczną w ekosystemach rolniczych, nie skutkując jednocześnie obniżeniem plonu.

Zróżnicowanie oraz zmienność roślin na poziomie gatunkowym, odmianowym i wewnątrz-odmianowym i populacyjnym roślin użytkowych i ich dzikich krewniaków stanowi niezbędny materiał wyjściowy do genetycznego udoskonalenia roślin uprawnych oraz bezpośredniego wykorzystania do innych celów zgodnych z polityką państwa. Dlatego w perspektywie postępującego procesu utraty tej zmienności istnieje pilna potrzeba kontynuowania prowadzonych od początku lat 70 działań mających na celu zgromadzenie, ocenę wartości użytkowej oraz zachowanie w stanie żywym (w warunkachex situ) zasobów genetycznych roślin użytkowych i ich dzikich krewniaków. W szczególności dotyczy to krajowych, starych i miejscowych oraz wycofywanych z rejestru odmian oraz populacji gatunków uprawnych będących faktycznym lub potencjalnym źródłem poszukiwanych cennych cech genetycznych i użytkowych.

Zadanie wykonywane jest przez IHAR-PIB oraz jednostki współpracujące. Włączenie w realizację tego zadania jednostek spoza IHAR-PIB wynika z ich wiodącej w kraju roli w zachowaniu określonej grupy roślin, ich wieloletniego doświadczenia i posiadania zaplecza kadrowego i technicznego.

Wykorzystanie wyników w praktyce:

Zgromadzony, zachowany ex situ, opisany i oceniony pod względem cech użytkowych materiał genetyczny roślin będzie dostępny dla hodowli odmian, badań naukowych, celów szkoleniowych, edukacyjnych dla potrzeb programów rolno-środowiskowych i ochrony środowiska oraz innych gospodarczo ważnych celów (produkcja żywności funkcjonalnej, wykorzystanie właściwości prozdrowotnych, poszerzenie asortymentu roślin użytkowych).

 

Najnowsze wyniki

  • (2017) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

  • Podsumowanie prowadzonych badań w 2016 roku (Rozliczenie merytoryczne i prezentacja)

  • (17-23.09.2016) XIII Lubelski Festiwal Nauki - zgłoszenia projektów

  • (13-16.06.2016) Konferencja w Korycicach "Kolekcje roślin użytkowych w świetle globalnej strategii ochrony świata roślin 2020"

  • (2016) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

  • (2016-03-22) Szkolenie w Koprzywnicy

  • (2016-03-11) Szkolenie w Kaliszanach

  • (2016-03-10) Szkolenie w Sichowie Dużym

  • (2016-02-23) Szkolenie w Klimontowie

  • (2016-02-10) Szkolenie w Sandomierzu

  • (2016-01-29) Szkolenie w Ożarowie

  • (2016-01-28) Szkolenie w Wojciechowicach

  • Rozliczenie merytoryczne 2015 - Zadanie 1.2

  • (2015) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

Ostatnie publikacje

  • Ukalska J., Wieremczuk M., Kociuba W. 2017. Zmienność cech plonotwórczych i jakościowych genotypów pszenicy twardej zróżnicowanych pod względem pochodzenia geograficznego. XI Międzynarodowe Sympozjum „Genetyka Ilościowa Roślin Uprawnych”, 6-9.06.2017, Świeradów Zdrój, 46-48.

  • Piskorz J., Przewodowska A. 2017. Kolekcja polowa ziemniaka tetraploidalnego [W:] Nasiennictwo i ochrona Ziemniaka, 50 Konferencja naukowo-szkoleniowa. Dźwirzyno, 7-9 czerwca 2017 r. Materiały: 67-68.

  • Rybiński W., Bańda M., Bocianowski J., Börner A., Starzycka E., Starzycki M. 2017. Ocena cech plonotwórczych oraz składu chemicznego nasion u wybranych obiektów kolekcyjnych ciecierzycy (Cicer arietinum L.). XIII Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Nauka dla Hodowli i Nasiennictwa Roślin Uprawnych”, Zakopane, 30.01 – 3.02. 2017 Streszczenia Referatów i Posterów, str. 245.

  • Olszak-Przybyś H., Skomra U., Korbecka-Glinka G. 2017. Struktura genetyczna kolekcji odmian chmielu: polskie odmiany na tle zagranicznych. Materiały Konferencji Naukowej „Nauka dla hodowli i nasiennictwa roślin uprawnych”, Zakopane 30.01 – 03.02.2017: 102-103.

  • Michałowska D., Sekrecka D. 2017. Kolekcja podstawowa w Banku Genów ziemniaka in vitro – gromadzenie, utrzymywanie i wykorzystanie, materiały konferencyjne z konferencji naukowo-szkoleniowej „Nasiennictwo i ochrona ziemniaka” –Dźwirzyno 7-9. 06.2017r. 41-42

  • Mańkowska G., Oleszak G., Szalata M., Luwańska A. 2017. Wpływ długości okresu wegetacji na cechy użytkowe konopi siewnych Cannabis sativa L. XIII Ogólnopolska Konferencja Naukowa - Nauka dla Hodowli i Nasiennictwa Roślin Uprawnych - Zakopane, 30.01 - 3.02.2017 - streszczenie posteru materiały konferencyjne: 285.

  • Kużdowicz K., Skibowska B. 2017. Długoterminowe przechowywanie nasion, jako metoda ochrony dawnych odmian i materiałów hodowlanych buraka. Streszczenia z konferencji naukowej: Nauka dla Hodowli Roślin Uprawnych. Zakopane 30.01-03.02.2017. Warszawa, str. 280.

  • Klimont K., Osińska A., Gryziak G., Kołtowski Z. 2017. Możliwość wykorzystania wierzby (Salix sp.) do rekultywacji bezglebowych gruntów wapna poflotacyjnego pokrywającego powierzchnię po eksploatacji siarki metodą podziemnego wytopu. Streszczenia Referatów i Posterów. XIII Ogólnopolska Konferencja Naukowa dla hodowli i nasiennictwa roślin uprawnych. Zakopane 30.01-0302.2017r.; 275.

  • Czubacka A., Depta A. 2017.Wpływ obcej cytoplazmy na morfologię tytoniu i odporność na wirusa Y ziemniaka. XIII Ogólnopolska Konferencja Naukowa „ Nauka dla Hodowli i Nasiennictw Roślin Uprawnych. Zakopane, 30.01-03.02 2017: 231.

  • Majtkowski W., Tomaszewski B. 2017. Genetic resources of minor grass species collected in the National Centre for Plant Genetic Resources in Radzików, Poland. Book of abstracts. EUCARPIA Genetic Resources conference: Crop diversification in a changing world – Mobilizing the green gold of plant genetic resources. Montpellier, France, 8-11 May. (poster).

  • Płonkowski B., Czembor J. H. 2017. The oat collection in Polish National Centre for Plant Genetic Resources. Book of abstracts. EUCARPIA Genetic Resources conference: Crop diversification in a changing world – Mobilizing the green gold of plant genetic resources. Montpellier, France, 8-11 May. (Poster 1.60) p.108.

  • Czembor J. H., Boczkowska M. 2017. Molecular methods for identification of Avena species in collection of National Centre for Plant Genetic Resources, Radzików, Poland. Book of abstracts. EUCARPIA Genetic Resources conference: Crop diversification in a changing world – Mobilizing the green gold of plant genetic resources. Montpellier, France, 8-11 May. (Poster 1.40) p.88.

  • Dobiesz M., Piotrowicz-Cieślak, A.I., Michalczyk D. 2017. Physiological and biochemical parameters of lupin seeds subjected to 29 years storage. Crop Sci. 57, 1-11. doi: 419 10.2135/cropsci2016.08.0663.

  • Czembor J.H., Łapiński B., Pietrusińska A., Piechota U. Zastosowanie nowych technologii genotypowania w nowoczesnej hodowli i w bankach genów. XIII Ogólnopolska konferencja naukowa "Nauka dla hodowli i nasiennictwa roślin uprawnych", Zakopane 2017

  • Dostatny D. F., Szymański W. M., 2017. The occurrence and importance of Crop Wild Relatives Plants in Poland and in the World. Proceedings of the State of the World's Plants Symposium. Kew Garden - London, p. 49.

  • Boros L., Warer A., 2016. Physicochemical and cooking properties of dry bean (Phaseolus vulgaris L.) and soybean (Glycine max L. Merr.) seeds. Tróia, Portugal

  • Grażyna Silska, 2016. LEN w walce z chorobami cywilizacyjnymi - kwas tłuszczowy linoLENowy

  • Marcin Praczyk, Grażyna Silska, 2016. Wstępne wyniki hodowli nowych odmian lnu o wysokim plonie nasion i włókna jednopostaciowego w celu zwiększenia opłacalności uprawy. (streszczenie posteru)

  • Magdalena Walkowiak, Grażyna Silska, Krzysztof Michalski, Marcin Praczyk, 2016. Charakterystyka kolekcji lnu oleistego (Linum usitatissimum L.) zróżnicowanego pod względem zawartości tłuszczu i składu kwasów tłuszczowych w oleju z nasion

  • Magdalena Kluza-Wieloch, Irmina Maciejewska-Rutkowska, Ilona Wysakowska, Grażyna Silska, 2016. Zmienność morfologiczna ziarn pyłku odmian lnu zwyczajnego (Linum usitatissimum L.), pochodzących z różnych części świata.

  • Stypa I. 2016. Irys kandydatem na listę diamentowych osiągnięć polskiej hodowli. [W:] Agroserwis. Poradnik dla producentów. Biznes-Press, Warszawa, Nr 6: 9

  • Stypa I., Erlichowski T. 2016. Zmiany udziału hodowli krajowych i zagranicznych na rynku ziemniaka w Polsce w latach 2010-2015. [W:] Nasiennictwo i ochrona Ziemniaka, 49. Konferencja naukowo-szkoleniowa. Dźwirzyno, 11-13 maja 2016 r. Materiały: 80-82.

  • Urbanowicz J. 2016. Analiza struktury odmianowej nasiennictwa ziemniaka w Polsce w 2015 roku. Ziemn. Pol. 1: 4-9

  • Stypa I. 2016. Najważniejszy jest dobór odmian do kierunku produkcji. [W:] Agroserwis. Poradnik dla producentów. Biznes-Press, Warszawa, Nr 6: 16-19

  • Stypa I. 2016. Polskie odmiany ziemniaka wyhodowane w latach 1966-2016 (pochodzenie i charakterystyka). Bonin 2016. ss 19

  • Czubacka A., Depta A. Agronomic performance of cytoplasmic male sterile forms of flue-cured tobacco. International Congress of CORESTA, Berlin 9-13.10.2016. poster.

  • Praczyk M., Grażyna Silska G. 2016. Wstępne wyniki hodowli nowych odmian lnu o wysokim plonie nasion i włókna jednopostaciowego w celu zwiększenia opłacalności uprawy. Poster

  • Wieremczuk M. 2016. Studia nad wartością cech użytkowych odmian i populacji pszenicy twardej (Triticum durum Desf.) zróżnicowanych pod względem pochodzenia geograficznego” – streszczenie pracy doktorskiej.

  • Aneta Kramek A., Wieremczuk A., Wieremczuk M. 2016. Na co chorują zboża?

  • Poster: Dobiesz M., Adomas B., Piotrowicz-Cieślak A.I. 2016. Charakterystyka i profil białek w nasionach łubinu żółtego przechowywanych przez 30 lat. Ogólnopolska Konferencja, Kolekcje Roślin Użytkowych w Świetle Globalnej Strategii Ochrony świata Roślin 2020, Koryciny 13-16 czerwca 2016r.

  • Gryziak G., Zaczyński M., Klimont K., 2016. Roślinne zasoby genetyczne i ich wykorzystanie w hodowli i badaniach naukowych. W: Rolnictwo XXI wieku – Problemy i Wyzwania. Red.: Łuczycka D. Idea Knowledge Future, Wrocław: 75-83. ISBN 978-83-945311-0-2.

  • Mańkowska G, Oleszak G. 2016. Charakterystyka polskich odmian konopi zgromadzonych w banku genów Instytutu Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu. Biuletyn Polskiej Izby Lnu i Konopi -"Len i Konopie"; 27:7-13.

  • Kosakowska O., Baczek K., Przybył J.L., Pióro-Jabrucka E. Węglarz Z. 2016. Chemical variability of common scullcap (Scutelaria galericulata L.) wild growing in the area of eastern Poland. Herba Polonica 62(3): 7-19.

  • Pióro-Jabrucka E., Pawełczak A., Węglarz Z. 2016. Influence of storage and pre-sowing treatment of southern sweet-grass on their germination and initial growth of seedlings. Herba Polonica 62(2): 31-41.

  • Bączek K., Kosakowska O., Przybył J. L., Węglarz Z., 2016. Accumulation of phenolic compounds in the purple betony herb (Stachys officinalis L.) originated from cultivation. Herba Polonica 62(2): 7-16.

  • Dostatny D.F., Chojnowski M., Małuszyńska E., Podyma W.. 2016. Effect of temperature and storage conditions on seed germination of Avena strigosa and Avena fatua. Spotkanie grupy roboczej “Weed and biodiversity” EWRS working group. Riga. Łotwa (prezentacja)

  • Dostatny D.F., Małuszyńska E., Podyma W., Chojnowski M.. 2016. Effect of temperature and storage conditions on seed germination of Avena strigosa and Avena fatua. Spotkanie grupy roboczej “Weed and biodiversity” EWRS working group. Riga. Łotwa (streszczenie referatu)

  • Dostatny D.F., 2016. A positive effect of organic farming on biodiversity in agroecosystems. 7th International Weed Science Congress; sesja “Weed ecology: Weed response and adaption to changing environments”. Praga, Czechy (prezentacja)

Aktualności

  • " VII Konferencja Naukowa Polskiego Towarzystwa Agronomicznego pt. „ Bioróżnorodność – nowe wyzwania dla rolnictwa w Polsce”

    czytaj więcej
  • 48th International Symposium on Essential Oils (ISEO 2017)

    Katedra Roślin Warzywnych i LeczniczychWydział Ogrodnictwa, Biotechnologii i Architektury KrajobrazuSzkoła Główna  Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

    czytaj więcej
  • XLI Konferencji Naukowej z cyklu Rejonizacja chwastow segetalnych w Polsce1

    XLI Konferencji Naukowej z cyklu „Rejonizacja chwastów segetalnych w Polsce”

  • Wyjazd kolekcyjny oraz monitoring pol uprawnych6

    Wyjazd kolekcyjny oraz monitoring pól uprawnych