logo ihar

Obszar tematyczny 1.

Zadanie 1.2 Gromadzenie i zachowanie w kolekcjach polowych, in vitro i kriokonserwacja, charakterystyka, ocena, dokumentacja i udostępnianie zasobów genetycznych i informacji w zakresie roślin rolniczych oraz innych roślin użytkowych, spokrewnionych dzikich gatunków i roślin towarzyszących.

Wykonawca:

Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – Państwowy Instytut Badawczy w Radzikowie.

Współpraca:

Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa-PIB w Puławach, Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie, Instytut Genetyki Roślin PAN w Poznaniu, Poznańska Hodowla Roślin w Tulcach, Hodowla Roślin Strzelce, Małopolska Hodowla Roślin – Zakład Hodowlano-Produkcyjny w Palikijach, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie.

Cel zadania:

Zabezpieczenie przed utratą zasobów genowych roślin rolniczych i innych użytkowych (z wyłączeniem roślin ogrodniczych), ich dzikich krewniaków i roślin towarzyszących uprawom polowym poprzez ich zbiór, utrzymywanie w stanie żywym w warunkach ex situ, charakterystykę i ocenę dla obecnego i przyszłego wykorzystania w hodowli nowych odmian, prac badawczych i działalności szkoleniowej na rzecz wyżywienia i zrównoważonego rolnictwa oraz rozwoju terenów wiejskich.

Uzasadnienie zadania:

Zróżnicowanie gatunków roślin rolniczych uprawianych w Polsce oszacowane na podstawie danych Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych dla roślin polowych wykazuje tendencję spadkową. Na przestrzeni ostatnich 15. lat liczba zarejestrowanych odmian roślin rolniczych zmniejszyła się o ok. 30%. Spadkową tendencję obserwuje się również w odniesieniu do zróżnicowania odmian miejscowych i starych uprawianych na własny użytek, na niewielką skalę lub o znaczeniu niszowym. Potwierdzają to dane pozyskiwane z corocznie prowadzonych przez pracowników banku genów IHAR-PIB wypraw kolekcyjnych na terenie kraju. Proces zmniejszania się różnorodności odmian jest szczególnie widoczny w odniesieniu do głównych roślin rolniczych takich jak na przykład zbóż, w przypadku których następuje szybka wymiana materiału siewnego. Niektóre rośliny uprawne takie jak seradela, wyka, lucerna, prymitywne gatunki pszenicy czy niektóre gatunki koniczyny straciły całkowicie swoje rolnicze znaczenie lub zostały zmarginalizowanie, a ich zasoby genowe najprawdopodobniej zostały utracone, o ile nie zostały zdeponowane w bankach genów.

Rośliny towarzyszące uprawom polowym, podobnie jak rośliny uprawne, podlegają procesowi erozji genetycznej – zmniejsza się ich liczebność i zróżnicowanie. Ich ograniczona obecność w uprawach polowych zwiększa różnorodność biologiczną i równowagę ekologiczną w ekosystemach rolniczych, nie skutkując jednocześnie obniżeniem plonu.

Zróżnicowanie oraz zmienność roślin na poziomie gatunkowym, odmianowym i wewnątrz-odmianowym i populacyjnym roślin użytkowych i ich dzikich krewniaków stanowi niezbędny materiał wyjściowy do genetycznego udoskonalenia roślin uprawnych oraz bezpośredniego wykorzystania do innych celów zgodnych z polityką państwa. Dlatego w perspektywie postępującego procesu utraty tej zmienności istnieje pilna potrzeba kontynuowania prowadzonych od początku lat 70 działań mających na celu zgromadzenie, ocenę wartości użytkowej oraz zachowanie w stanie żywym (w warunkachex situ) zasobów genetycznych roślin użytkowych i ich dzikich krewniaków. W szczególności dotyczy to krajowych, starych i miejscowych oraz wycofywanych z rejestru odmian oraz populacji gatunków uprawnych będących faktycznym lub potencjalnym źródłem poszukiwanych cennych cech genetycznych i użytkowych.

Zadanie wykonywane jest przez IHAR-PIB oraz jednostki współpracujące. Włączenie w realizację tego zadania jednostek spoza IHAR-PIB wynika z ich wiodącej w kraju roli w zachowaniu określonej grupy roślin, ich wieloletniego doświadczenia i posiadania zaplecza kadrowego i technicznego.

Wykorzystanie wyników w praktyce:

Zgromadzony, zachowany ex situ, opisany i oceniony pod względem cech użytkowych materiał genetyczny roślin będzie dostępny dla hodowli odmian, badań naukowych, celów szkoleniowych, edukacyjnych dla potrzeb programów rolno-środowiskowych i ochrony środowiska oraz innych gospodarczo ważnych celów (produkcja żywności funkcjonalnej, wykorzystanie właściwości prozdrowotnych, poszerzenie asortymentu roślin użytkowych).

 

Najnowsze wyniki

  • Konferencja Naukowa „Charakterystyka Zasobów Genowych dla Hodowli Roślin”, 18-21 września 2018r.

  • (2018) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

  • (2017) Wykaz referatów, plakatów, prezentacji i innych opracowań

  • Podsumowanie prowadzonych badań w 2016 roku (Rozliczenie merytoryczne i prezentacja)

  • (17-23.09.2016) XIII Lubelski Festiwal Nauki - zgłoszenia projektów

  • (13-16.06.2016) Konferencja w Korycicach "Kolekcje roślin użytkowych w świetle globalnej strategii ochrony świata roślin 2020"

  • (2016) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

  • (2016-03-22) Szkolenie w Koprzywnicy

  • (2016-03-11) Szkolenie w Kaliszanach

  • (2016-03-10) Szkolenie w Sichowie Dużym

  • (2016-02-23) Szkolenie w Klimontowie

  • (2016-02-10) Szkolenie w Sandomierzu

  • (2016-01-29) Szkolenie w Ożarowie

  • (2016-01-28) Szkolenie w Wojciechowicach

  • Rozliczenie merytoryczne 2015 - Zadanie 1.2

  • (2015) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

Ostatnie publikacje

  • Piskorz J., Przewodowska A. 2018. Odmiany z Krajowego Rejestru w kolekcji polowej ziemniaka tetraploidalnego. Materiały konferencyjne z 51 Konferencji naukowo-szkoleniowej _Nasiennictwo i ochrona ziemniaka_ w Dźwirzynie

  • Michałowska D., Piskorz J. 2018. Kolorowe_ ziemniaki w banku in vitro w Boninie. Materiały konferencyjne z 51 Konferencji naukowo-szkoleniowej _Nasiennictwo i ochrona ziemniaka_ w Dźwirzynie, 6-8.06.2018r. 41-42

  • Michałowska D., Przewodowska A., Piskorz J.2018. Ochrona zasobów genowych ziemniaka zgromadzonych w banku genów in vitro. Ziemniak Polski 1, 7-11

  • Mańkowska G., Oleszak G., Baraniecki P. 2018. Fitokannabinoidy w wybranych odmianach konopi włóknistych. 17 Sejmik Zielarski - “Zioła i ich praktyczne zastosowanie”, w Trzebawiu k/ Stęszewa 15-16 czerwca 2018r. (streszczenie)

  • Depta A., Kursa K., Doroszewska T., Laskowska D., Trojak-Goluch A. 2018: Reaction of Nicotiana species and cultivars of tobacco to Tobacco mosaic virus and detection of the N gene that confers hypersensitive resistance. Czech J. Genet. Plant Breed. Doi.org/10.17221/81/2017-CJGPB.

  • Kramek A., Kociuba W., Gawroński J. 2018. Wartość nowych odmian pszenżyta ozimego w porównaniu do regenerowanych materiałów korekcyjnych. Karpacz 2018

  • Silska G., Bocianowski J., Wpływ terminu siewu i terminu zbioru na cechy ilościowe lnu oleistego Linum usitatissimum L. convar. mediterraneum (Vavilov ex Ell.) Kulpa et Danert. XXXIV konferencji Rośliny Oleiste pt."Postępy w genetyce, hodowli, technologii i analityce lipidów", Poznań 10-11.04.2018. Materiały konferencyjne ukazały się na stronach: 72-73

  • Silska G. 2018. Nasiona lnu zwyczajnego (Linum usitatissimum L.) jako żywność funkcjonalna w prewencji chorób mózgu. Materiały konferencyjne V konferencji pt. "Rośliny zielarskie, kosmetyki naturalne i żywność funkcjonalna", Krosno, 10-11 maja 2018 r, na str.: 114-115.

  • Kosakowska O., Czupa W. Morphological and chemical variability of common oregano (Origanum vulgare L. subsp. vulgare) occurring in eastern Poland. Herba Pol 2018; 64(1): 11-21

  • Piskorz J., Przewodowska A. 2017. Kolekcja polowa ziemniaka tetraploidalnego - poster

  • Piskorz J., Przewodowska A., Michałowska D. 2017 "Kolekcja polowa ziemniaka tetraploidalnego w roku 2017" Ziemniak Polski 2017 nr 4, 11-14

  • Michałowska D., Piskorz J., Przewodowska A. 2017 "Projekt "Smak Wisły. Cztery pory roku" - z ziemniakiem w roli głównej" Ziemniak Polski 2017 nr 4,44-47

  • Michałowska D., Przewodowska A. 2017 "Blogersko-dziennikarskie spotkanie z ziemniakiem w roli głównej" Ziemniak Polski 2017 nr 1, 43-45

  • Piskorz J. Przewodowska A. Zróżnicowanie cech odmian wczesnych w kolekci polowej ziemniaka tetraploidalnego - Poster

  • Stypczyńska Z., Dziamski A., Schmidt J. 2017. Wpływ zagęszczenia gleby na dynamikę wzrostu mieszanek traw gazonowych. Acta Agrophysica 24, 1: 135-147. ISSN 1234-4125

  • Leśniowska-Nowak J., Zapalska M., Kociuba W., Segit Z., Doliński R., Kawęcka M., Maga K., Mrozek M., Barchacka K. 2017. Identyfikacja genotypów pszenicy twardej (Triticum durum Desf.) o zwiększonej tolerancyjności na stres oksydacyjny. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli”, Kazimierz Dolny 6-8 wrzesień 2017: 97. (Abstrakt posteru).

  • Klimont K., Osińska A., Gryziak G., Kołtowski Z. 2017. Badanie przydatności wybranych gatunków roślin miododajnych do rekultywacji terenów po eksploatacji siarki metodą podziemnego wytopu. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli”, Kazimierz Dolny 6-8 wrzesień 2017: 104-105. (Abstrakt posteru).

  • Michałowska D. 2017. Zasoby genowe ziemniaka i ich wykorzystanie w hodowli. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli”, Kazimierz Dolny 6-8 wrzesień 2017: 89. (Abstrakt referatu).

  • Czubacka A., Depta A. 2017. Wpływ obcej cytoplazmy na odporność tytoniu na wirusa Y ziemniaka. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli”, Kazimierz Dolny 6-8 wrzesień 2017: 71. (Abstrakt posteru).

  • Olszak-Przybyś H., Skomra U., Korbecka-Glinka G. 2017. Zróżnicowanie genetyczne dzikiego chmielu w Polsce. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli”, Kazimierz Dolny 6-8 wrzesień 2017: 69. (Abstrakt posteru).

  • Skomra U. 2017. Zróżnicowanie obiektów w kolekcji rodzaju Humulus utrzymywanej w IUNG-PIB w Puławach. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli”, Kazimierz Dolny 6-8 wrzesień 2017: 68. (Abstrakt posteru).

  • Piskorz J., Przewodowska A. 2017. Zróżnicowanie cech odmian wczesnych w kolekcji polowej ziemniaka tetraploidalnego. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli”, Kazimierz Dolny 6-8 wrzesień 2017: 67. (Abstrakt posteru).

  • Żurek M., Lubas T., Warzecha R. 2017. Ocena zmienności fenotypowej obiektów kukurydzy w kolekcji KCRZG. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli”, Kazimierz Dolny 6-8 wrzesień 2017: 62. (Abstrakt posteru).

  • Kociuba W., Kramek A. 2017. Charakterystyka materiałów kolekcyjnych pszenżyta ozimego zgromadzonych w latach 2000-2016. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli”, Kazimierz Dolny 6-8 wrzesień 2017: 55. (Abstrakt posteru).

  • Pióro-Jabrucka E., Bączek K., Kosakowska O., Szymborska-Sandhu I., Węglarz Z. 2017. Zmienność rozwojowa i chemiczna pierwiosnki lekarskiej (Primula Eris L.) występującej we wschodniej Polsce. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli”, Kazimierz Dolny 6-8 wrzesień 2017: 48. (Abstrakt referatu).

  • Dobiesz M., Piotrowicz-Cieślak A., Adomas B. 2017. Charakterystyka białek w nasionach łubinu białego (Lupinus albus L.) przechowywanych w różnych temperaturach przez 29 lat. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli”, Kazimierz Dolny 6-8 wrzesień 2017: 42. (Abstrakt posteru).

  • Kużdowicz K. 2017. Charakterystyka kolekcji form uprawnych i gatunków dzikich buraka pod względem pochodzenia. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli”, Kazimierz Dolny 6-8 wrzesień 2017: 31. (Abstrakt posteru).

  • Mańkowska G., Oleszek G., Wróbel T. 2017. Gromadzenie zasobów genowych konopi siewnych Cannabis sativa L. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli”, Kazimierz Dolny 6-8 wrzesień 2017: 30. (Abstrakt posteru)

  • Płonkowski B., Czembor J. H. 2017. Kolekcja Owsa w Krajowym Centrum Roślinnych Zasobów Genowych. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli”, Kazimierz Dolny 6-8 wrzesień 2017: 29. (Abstrakt posteru).

  • Święcicki W., Barzyk P. 2017. Krajowa Kolekcja Rodzaju Lupinus sp., Pisum sp., Ornithopus sp. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli”, Kazimierz Dolny 6-8 wrzesień 2017: 21-22. (Abstrakt referatu).

  • Czembor J. H., Gryziak G., Zaczyński M., Ryjak M., Piechota U. 2017. Gromadzenie i zachowanie zasobów genowych roślin użytkowych w Polsce. Sympozjum Naukowe „Zasoby genowe roślin użytkowych na rzecz hodowli” w Kazimierzu Dolnym, 6-8 września 2017: 13-15. (Abstrakt referatu)

  • Kosakowska O., Pióro-Jabrucka O., Bączek k., Obiedzinski M., Węglarz Z. 2017. Intraspecific variability of sweet basil (Ocimum basilicum L.) in special respect to essential oil content and composition. Natural Volatiles and Essential Oils 4(3): 83.

  • Klimont K., Osińska A., Gryziak G., Kołtowski Z., Majtkowski W., Suchecki Sz. 2017. Możliwość wykorzystania wierzby (Salix sp.) do rekultywacji bezglebowych gruntów wapna poflotacyjnego pokrywającego powierzchnię po eksploatacji siarki metodą podziemnego wytopu. Biul. IHAR 281; 91-103.

  • Silska G., 2017, „Charakterystyka kolekcji lnu pod względem pochodzenia Materiały Konferencji Naukowej „Nauka dla hodowli i nasiennictwa roślin uprawnych”, Zakopane 30.01 – 03.02.2017: 217.

  • Majtkowski W., Schmidt J., Tomaszewski B. 2017. Opracowanie dotyczące chronionych i zagrożonych wyginięciem roślin będących w zasobach Ogrodu Botanicznego KCRZG w Bydgoszczy

  • Stypczyńska Z., Dziamski A., Schmidt J. 2017. Wpływ zagęszczenia gleby na dynamikę wzrostu mieszanek traw gazonowych. Acta Agrophysica 24, 1: 135-147. ISSN 1234-4125.

  • Stypczyńska Z., Dziamski A., Jaworska H., Majtkowski W. 2017. Content of selected macroelements in the aerial and underground biomass of plants from old stands of the genus Miscanthus. J. Elem., 22(1): 115-125. ISSN 1644-2296.

  • Niemczyk M., Niedzielski M., Podyma W. 2017. „Ex situ plant conservation” Practical activities handbook – skrypt dla studentów.

  • Michałowska D., Przewodowska A. 2017. Blogersko-dziennikarskie spotkanie z ziemniakiem w roli głównej. Ziemniak Polski 1, 43-45.

  • Kroc M., Rybiński W., Wilczura P., Kamel K., Kaczmarek Z., Barzyk P., Święcicki W. 2017. Quantitative and qualitative analysis of alkaloids composition in the seeds of a white lupin (Lupinus albus L.) collection. Genetic Resources Crop Evolution. 64:1853-1860.

  • Dobiesz M., Piotrowicz-Cieślak A.I. 2017. Proteins in relations to vigor and viability of white lupin (Lupinus albus L.) seed stored for 26 years. Frontiers in Plant Science, 8, art. No. 1392.

  • Silska G. "Opis dwunastu dawnych odmian lnu wyhodowanych w Polsce" - Zagadnienia Doradztwa Rolniczego 2017(3): 111-122.

Aktualności

  • PROMOCJA BANKU GENOW ROSLIN IN VITRO ZIEMNIAKA W BONINIE 13

    PROMOCJA BANKU GENÓW ROŚLIN IN VITRO ZIEMNIAKA W BONINIE W RAMACH ZADANIA 1.2.

  • 9.10.2018 studenci UTP w Bydgoszczy kierunku Architektura krajobrazu

    Jesienna edukacja w Ogrodzie Botanicznym KCRZG w Bydgoszczy

  • fot2. 7. Rozniorodnosc odmian ziemniaka D. Michalowska

    Bank zasobów genowych ziemniaka in vitro w Boninie.

  • Scan Konferencja w Toruniu ulotka informacyjna2

    XIV KONFERENCJA NAUKOWO - TECHNICZNA „ZIELEŃ MIEJSKA – NATURALNE BOGACTWO MIASTA. ZIELEŃ W OCHRONIE POWIETRZA”