logo ihar

Obszar tematyczny 1.

Zadanie 1.2 Gromadzenie i zachowanie w kolekcjach polowych, in vitro i kriokonserwacja, charakterystyka, ocena, dokumentacja i udostępnianie zasobów genetycznych i informacji w zakresie roślin rolniczych oraz innych roślin użytkowych, spokrewnionych dzikich gatunków i roślin towarzyszących.

Wykonawca:

Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – Państwowy Instytut Badawczy w Radzikowie.

Współpraca:

Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa-PIB w Puławach, Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie, Instytut Genetyki Roślin PAN w Poznaniu, Poznańska Hodowla Roślin w Tulcach, Hodowla Roślin Strzelce, Małopolska Hodowla Roślin – Zakład Hodowlano-Produkcyjny w Palikijach, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie.

Cel zadania:

Zabezpieczenie przed utratą zasobów genowych roślin rolniczych i innych użytkowych (z wyłączeniem roślin ogrodniczych), ich dzikich krewniaków i roślin towarzyszących uprawom polowym poprzez ich zbiór, utrzymywanie w stanie żywym w warunkach ex situ, charakterystykę i ocenę dla obecnego i przyszłego wykorzystania w hodowli nowych odmian, prac badawczych i działalności szkoleniowej na rzecz wyżywienia i zrównoważonego rolnictwa oraz rozwoju terenów wiejskich.

Uzasadnienie zadania:

Zróżnicowanie gatunków roślin rolniczych uprawianych w Polsce oszacowane na podstawie danych Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych dla roślin polowych wykazuje tendencję spadkową. Na przestrzeni ostatnich 15. lat liczba zarejestrowanych odmian roślin rolniczych zmniejszyła się o ok. 30%. Spadkową tendencję obserwuje się również w odniesieniu do zróżnicowania odmian miejscowych i starych uprawianych na własny użytek, na niewielką skalę lub o znaczeniu niszowym. Potwierdzają to dane pozyskiwane z corocznie prowadzonych przez pracowników banku genów IHAR-PIB wypraw kolekcyjnych na terenie kraju. Proces zmniejszania się różnorodności odmian jest szczególnie widoczny w odniesieniu do głównych roślin rolniczych takich jak na przykład zbóż, w przypadku których następuje szybka wymiana materiału siewnego. Niektóre rośliny uprawne takie jak seradela, wyka, lucerna, prymitywne gatunki pszenicy czy niektóre gatunki koniczyny straciły całkowicie swoje rolnicze znaczenie lub zostały zmarginalizowanie, a ich zasoby genowe najprawdopodobniej zostały utracone, o ile nie zostały zdeponowane w bankach genów.

Rośliny towarzyszące uprawom polowym, podobnie jak rośliny uprawne, podlegają procesowi erozji genetycznej – zmniejsza się ich liczebność i zróżnicowanie. Ich ograniczona obecność w uprawach polowych zwiększa różnorodność biologiczną i równowagę ekologiczną w ekosystemach rolniczych, nie skutkując jednocześnie obniżeniem plonu.

Zróżnicowanie oraz zmienność roślin na poziomie gatunkowym, odmianowym i wewnątrz-odmianowym i populacyjnym roślin użytkowych i ich dzikich krewniaków stanowi niezbędny materiał wyjściowy do genetycznego udoskonalenia roślin uprawnych oraz bezpośredniego wykorzystania do innych celów zgodnych z polityką państwa. Dlatego w perspektywie postępującego procesu utraty tej zmienności istnieje pilna potrzeba kontynuowania prowadzonych od początku lat 70 działań mających na celu zgromadzenie, ocenę wartości użytkowej oraz zachowanie w stanie żywym (w warunkachex situ) zasobów genetycznych roślin użytkowych i ich dzikich krewniaków. W szczególności dotyczy to krajowych, starych i miejscowych oraz wycofywanych z rejestru odmian oraz populacji gatunków uprawnych będących faktycznym lub potencjalnym źródłem poszukiwanych cennych cech genetycznych i użytkowych.

Zadanie wykonywane jest przez IHAR-PIB oraz jednostki współpracujące. Włączenie w realizację tego zadania jednostek spoza IHAR-PIB wynika z ich wiodącej w kraju roli w zachowaniu określonej grupy roślin, ich wieloletniego doświadczenia i posiadania zaplecza kadrowego i technicznego.

Wykorzystanie wyników w praktyce:

Zgromadzony, zachowany ex situ, opisany i oceniony pod względem cech użytkowych materiał genetyczny roślin będzie dostępny dla hodowli odmian, badań naukowych, celów szkoleniowych, edukacyjnych dla potrzeb programów rolno-środowiskowych i ochrony środowiska oraz innych gospodarczo ważnych celów (produkcja żywności funkcjonalnej, wykorzystanie właściwości prozdrowotnych, poszerzenie asortymentu roślin użytkowych).

 

Najnowsze wyniki

  • Konferencja Naukowa „Charakterystyka Zasobów Genowych dla Hodowli Roślin”, 18-21 września 2018r.

  • (2018) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

  • (2017) Wykaz referatów, plakatów, prezentacji i innych opracowań

  • Podsumowanie prowadzonych badań w 2016 roku (Rozliczenie merytoryczne i prezentacja)

  • (17-23.09.2016) XIII Lubelski Festiwal Nauki - zgłoszenia projektów

  • (13-16.06.2016) Konferencja w Korycicach "Kolekcje roślin użytkowych w świetle globalnej strategii ochrony świata roślin 2020"

  • (2016) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

  • (2016-03-22) Szkolenie w Koprzywnicy

  • (2016-03-11) Szkolenie w Kaliszanach

  • (2016-03-10) Szkolenie w Sichowie Dużym

  • (2016-02-23) Szkolenie w Klimontowie

  • (2016-02-10) Szkolenie w Sandomierzu

  • (2016-01-29) Szkolenie w Ożarowie

  • (2016-01-28) Szkolenie w Wojciechowicach

  • Rozliczenie merytoryczne 2015 - Zadanie 1.2

  • (2015) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

Ostatnie publikacje

  • Tomaszewski B. 2018. Chronione i zagrożone gatunki w kolekcji roślin łąkowo-pastwiskowych w Ogrodzie Botanicznym KCRZG IHAR-PIB w Bydgoszczy. Biuletyn IHAR nr 283: 39-40.

  • Święcicki W., Kaczmarek Z, Kroc M., Rybiński W., Wilczura P. 2108. Charakterystyka zmienności w kolekcji rodzaju Pisum i Lupinus - wybrane wyniki. Biuletyn IHAR nr 283: 61-62.

  • Skomra U. 2018. Kolekcja rodzaju Humulus w IUNG-PIB w Puławach. Biuletyn IHAR nr 283: 45-46.

  • Rybiński W., Starzycki M,, Starzycka-Korbas E., Bocianowski J. 2018. Rodzaj Lathyrus – ocena i charakterystyka na podstawie wybranych gatunków i obiektów kolekcyjnych. Biuletyn IHAR nr 283: 63-64.

  • Kużdowicz K. 2018. Ochrona zasobów genowych dzikich form buraka (B. vulgaris L.). Biuletyn IHAR nr 283: 49-50.

  • Dostatny D. F., Kloc G., Podyma W., Hodun G. 2018. Rola wyjazdów kolekcyjnych w gromadzeniu zasobów genowych Krajowego Centrum Roślinnych Zasobów Genowych. Biuletyn IHAR nr 283: 57-58.

  • Kramek A., Kociuba W. 2018. Charakterystyka zmienności cech użytkowych na przykładzie kolekcji pszenżyta. Ogólnopolska Konferencja Naukowa pt.: „Genetyka, hodowla i biotechnologia roślin – osiągnięcia, wyzwania, perspektywy”. Lublin, 25-27.06.2018.

  • Grażyna Mańkowska, Grzegorz Oleszak. 2018. Różnorodność obiektów konopi siewnych w polskiej kolekcji - Len i Konopie. Biuletyn Polskiej Izby Lnu i Konopi – ISSN 1731-4828. (31), 2018, s.45-49

  • Materiały konferencyjne z Konferencji Naukowej "Charakterystyka Zasobów Genowych dla Hodowli Roślin", Karpacz, 18-21.09.2018r.

  • Boros L., A. Wawer A. 2018, “Seeds quality characteristics of dry bean local populations (Phaseolus vulgaris L.) from National Center for Plant Genetic Resources in Radzikow”; Legume Research, Vol. 41 (5), p. 669-674. ISSN:0250-5371.

  • W. Rybiński, W. Święcicki, J. Bocianowski, A. Börner, E. Starzycka, M. Starzycki. 2018. Variability of fat content and fatty acids profiles in seeds of white lupin (Lupinus albus L.) collection. Genetic Resources and Crop Evolution 65(2) 417-431.

  • Rybiński W., Karmać M., Sulewska K., Börner A., Amarowicz R.. 2108. Antioxidant potential of grass pea seeds from European countries. Foods 2018, 7, 142; https://doi:103390/foods 7090142

  • KATARZYNA BĄCZEK, OLGA KOSAKOWSKA, EWELINA PIÓRO-JABRUCKA, ZENON WEGLARZ. 2018. Intraspecific variability of wild thyme (Thymus serpyllum L.) occurring in Poland. Journal of Applied Research on Medicinal and Aromatic Plants. https://doi.org/10.1016/j.jarmap.2018.11.001

  • Zawieja B., Rybiński W., Nowosad K., Bocianowski J. 2018. Assessment of Lathyrus species accession variability using visual and statistical methods. Pak. J. Bot 50(6): 2277- 2284

  • Piskorz J., Przewodowska A. 2018. Odmiany z Krajowego Rejestru w kolekcji polowej ziemniaka tetraploidalnego. Materiały konferencyjne z 51 Konferencji naukowo-szkoleniowej _Nasiennictwo i ochrona ziemniaka_ w Dźwirzynie

  • Michałowska D., Piskorz J. 2018. Kolorowe_ ziemniaki w banku in vitro w Boninie. Materiały konferencyjne z 51 Konferencji naukowo-szkoleniowej _Nasiennictwo i ochrona ziemniaka_ w Dźwirzynie, 6-8.06.2018r. 41-42

  • Michałowska D., Przewodowska A., Piskorz J.2018. Ochrona zasobów genowych ziemniaka zgromadzonych w banku genów in vitro. Ziemniak Polski 1, 7-11

  • Mańkowska G., Oleszak G., Baraniecki P. 2018. Fitokannabinoidy w wybranych odmianach konopi włóknistych. 17 Sejmik Zielarski - “Zioła i ich praktyczne zastosowanie”, w Trzebawiu k/ Stęszewa 15-16 czerwca 2018r. (streszczenie)

  • Depta A., Kursa K., Doroszewska T., Laskowska D., Trojak-Goluch A. 2018: Reaction of Nicotiana species and cultivars of tobacco to Tobacco mosaic virus and detection of the N gene that confers hypersensitive resistance. Czech J. Genet. Plant Breed. Doi.org/10.17221/81/2017-CJGPB.

  • Kramek A., Kociuba W., Gawroński J. 2018. Wartość nowych odmian pszenżyta ozimego w porównaniu do regenerowanych materiałów korekcyjnych. Karpacz 2018

  • Silska G., Bocianowski J., Wpływ terminu siewu i terminu zbioru na cechy ilościowe lnu oleistego Linum usitatissimum L. convar. mediterraneum (Vavilov ex Ell.) Kulpa et Danert. XXXIV konferencji Rośliny Oleiste pt."Postępy w genetyce, hodowli, technologii i analityce lipidów", Poznań 10-11.04.2018. Materiały konferencyjne ukazały się na stronach: 72-73

  • Silska G. 2018. Nasiona lnu zwyczajnego (Linum usitatissimum L.) jako żywność funkcjonalna w prewencji chorób mózgu. Materiały konferencyjne V konferencji pt. "Rośliny zielarskie, kosmetyki naturalne i żywność funkcjonalna", Krosno, 10-11 maja 2018 r, na str.: 114-115.

  • Kosakowska O., Czupa W. Morphological and chemical variability of common oregano (Origanum vulgare L. subsp. vulgare) occurring in eastern Poland. Herba Pol 2018; 64(1): 11-21

Aktualności

  • 115 small

    Szkolenie - Wprowadzenie do analizy RADSeq

  • Różnorodność biologiczna na przykładzie roślin zbożowych - XV Lubelski Festiwal Nauki - 15-21 września 2018

    Różnorodność biologiczna to zróżnicowanie wszystkich żywych organizmów występujących na Ziemi. Obejmuje ona rozmaitość form życia wraz z całą ich zmiennością na poziomie genów, gatunków oraz ekosystemów.

    czytaj więcej
  • Obiekty ziemniaka diploidalnego, odporne na Phytophthora infestans, wprowadzone w 2018 r. do kolekcji polowej

    W 2018 r. do kolekcji polowej zostało wprowadzonych 19 obiektów kolekcyjnych, charakteryzujących się wysoką odpornością na Phytophthora infestans. Zaraza ziemniaka wywoływana przez P. infestans jest najważniejszą z punktu ekonomicznego chorobą ziemniaka.

    czytaj więcej
  • PROMOCJA BANKU GENOW ROSLIN IN VITRO ZIEMNIAKA W BONINIE 13

    PROMOCJA BANKU GENÓW ROŚLIN IN VITRO ZIEMNIAKA W BONINIE W RAMACH ZADANIA 1.2.