logo ihar

Obszar tematyczny 3.

Zadanie 3.4 Analiza składu gatunkowego grzybów z rodzaju Fusarium powodujących fuzariozę kłosów pszenicy i pszenżyta oraz skażenia ziarna toksynami w powiązaniu z warunkami pogodowymi w danym roku.

Wykonawca:

Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – Państwowy Instytut Badawczy w Radzikowie.

Cel zadania:

Określenie składu gatunkowego grzybów z rodzaju Fusarium powodujących fuzariozę kłosów pszenicy i pszenżyta i skażenia ziarna toksynami fuzaryjnymi w różnych regionach Polski w zależności od przebiegu pogody.

Uzasadnienie zadania:

Fuzarioza kłosów pszenicy jest chorobą powodowaną przez grzyby należące do rodzaju Fusarium. Poszczególne gatunki Fusarium różnią się patogenicznością wobec gospodarza oraz profilem wytwarzanych mikotoksyn, czyli metabolitów wykazujących działanie toksyczne dla roślin, ludzi i zwierząt. W przypadku pszenicy największe znaczenie mają gatunki Fusarium graminearum (Gibberella zeae) oraz Fusarium culmorum charakteryzujące się silną patogenicznością. Tworzą one głównie mikotoksyny: deoksyniwalenol, niwalenol oraz zearalenon. Powszechnie występują również mniej patogeniczne gatunki: F. poae (tworzy niwalenol), Fusarium avenaceum (wytwarza moniliforminę) oraz Fusarium langsethiae i Fusarium sporotrichioides (wytwarzają toksyny T-2 i HT-2). Zmiennewarunki pogodowe w Polsce powodują częste zmiany procentowego udziału gatunków z rodzaju Fusarium porażających kłosy pszenicy. Występują również znaczne różnice pomiędzy regionami w porażeniu kłosów przez Fusarium oraz w składzie gatunkowym grzybów tego rodzaju. W ostatnich latach obserwuje się wzrost znaczenia Fusariumgraminearum, jako sprawcy fuzariozy kłosów pszenicy. Wiąże się to ze wzrostem średniej temperatury powietrza wiosną i latem oraz powiększaniem powierzchni uprawy kukurydzy, której resztki pożniwne są głównym źródłem inokulum Fusariumgraminearum. Wyniki uzyskane w trakcie realizacji Programu Wieloletniego w latach 2008-2013 pokazują, ze warunki pogodowe wpływają na zmiany w składzie gatunkowym grzybów Fusarium powodujących fuzariozę kłosów, jej nasilenie w danym roku, a także na skład oraz zawartości mikotoksyn występujących w ziarnie pszenicy. Z tych powodów wysoce konieczne jest monitorowanie występowania grzybów z rodzaju Fusarium w ziarnie.

Wykorzystanie wyników w praktyce:

Uzyskane wyniki pozwolą na określenie potencjalnego zagrożenia skażeniem mikotoksynami ziarna zbóż pochodzącego ze zbiorów w danym roku. Wyniki te mogą być wykorzystane przez służby odpowiedzialne za przestrzeganie norm dotyczących skażenia ziarna zbóż przez mikotoksyny grzybowe oraz przez hodowców zbóż, a także rolników. Wyniki badań powinny być pomocne także profesjonalistom z dziedziny żywienia, a także służbom doradczym czy pracownikom Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Wyniki pozwolą na określenie regionów Polski, w których uprawy pszenicy w największym stopniu są zagrożone fuzariozą kłosów. Umożliwi to służbom doradztwa rolniczego oraz rolnikom dobór odmian o podwyższonej odporności do uprawy w tych regionach. Informacja ta może być również wykorzystana w celu planowania doświadczeń, w których oceniana jest odporność materiałów hodowlanych i odmian pszenicy na fuzariozę kłosów.

Najnowsze wyniki

  • (2017) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

  • Prezentacja podsumowująca wykonanie zadania 3.4. w 2016 r.

  • Rozliczenie merytoryczne 2015 - Zadanie 3.4

  • Prezentacja podsumowująca wykonanie zadania 3.4. w 2015 r.

  • (2015) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

Ostatnie publikacje

  • Góral T., Ochodzki P., Grelewska-Nowotko K., Grzeszczak I., Walentyn-Góral D., Nowosielski J., Sowa S., Toksyny fuzaryjne i grzyby Fusarium występujące w ziarnie pszenicy ozimej w Polsce w latach 2014 i 2015. XIII Ogólnopolska Konferencja Naukowa "Nauka dla hodowli i nasiennictwa roślin uprawnych". Zakopane 2017

  • Góral T., Ochodzki P., Grelewska-Nowotko K., Grzeszczak I., Walentyn-Góral D., Nowosielski J., Sowa S., 2017. "Fusarium toxins and Fusarium species occurring in grain of winter wheat in Poland in the years 2014 and 2015". 13th International Wheat Genetics Symposium, Tulln, Austria. p. 235

  • Ulotka - Skład gatunkowy grzybów z rodzaju Fusarium powodujących fuzariozę kłosów pszenicy oraz skażenie ziarna toksynami fuzaryjnymi w latach 2014 i 2015

Aktualności