logo ihar

Obszar tematyczny 3.

Zadanie 3.3 Monitoring zmian zdolności chorobotwórczych populacji patogenów z kompleksu Stagonospora spp./S. tritici – sprawców plamistości liści i plew pszenicy i pszenżyta.

Wykonawca:

Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – Państwowy Instytut Badawczy w Radzikowie.

Cel zadania:

Śledzenie i przeciwdziałanie zmianom zdolności chorobotwórczych w populacjach nekrotroficznych grzybów Stagonospora spp. i Septoria tritici na pszenicy i pszenżycie w powiązaniu z monitoringiem odporności na septoriozy liści i plew odmian wpisanych do krajowego rejestru.

Uzasadnienie zadania:

Wśród wielu chorób grzybowych porażających w największym stopniu pszenicę, pszenżyto oraz w mniejszej ilości jęczmień, owies a nawet żyto ogromne znaczenie gospodarcze w Polsce jak i na całym świecie ma grzyb z rodzaju Stagonospora spp (Stagonospora nodorum, Stagonospora avenae) oraz Septoria tritici. Porażenie wszystkich zbóż przez te nekrotroficzne grzyby powoduje ogromne straty w ilości i jakości plonów ziarna w skali kraju i świata.

Sprzyjające warunki pogodowe oraz epidemiologiczny potencjał Stagonospora nodorum przyczyniają się do dużej dynamiki zmian wynikających z interakcji patogen-żywiciel. Wczesne porażenie zmniejsza powierzchnię asymilacyjną zielonych organów rośliny powiększając w ten sposób straty w plonie ziarna wynikające głównie z obniżenia masy tysiąca ziarniaków. Wyhodowanie odmian roślin uprawnych odpornych na choroby powodowane przez te patogeny jest krokiem ograniczającym występowanie i zmienność monitorowanych grzybów chorobotwórczych. Skuteczna i wiarygodna ocena materiałów hodowlanych pszenicy i pszenżyta pod względem odporności na grzyby nekrotroficzne z kompleksu Stagonospora spp. i Septoria tritici wymaga komplementarnego działania polegającego na wykonywaniu stałego przeglądu wirulencji i patogeniczności w populacjach wymienionych patogenów.

W realizacji zadania nacisk zostanie położony na:

  • wczesne wykrywanie nowych wariantów patogeniczności w populacjach grzyba Stagonospora nodorum, tak aby w porę wprowadzić do uprawy genotypy (odmiany) pszenicy i pszenżyta o podwyższonej odporności, spowalniające rozwój septoriozy liści i plew, co z kolei obniża ryzyko wystąpienia choroby w proporcjach epidemicznych,
  • zbadanie w jakich proporcjach gatunki Stagonospora spp. i Septoria tritici porażają pszenicę i pszenżyto oraz poznanie efektu szkodliwości mieszanej infekcji pszenicy i pszenżyta przez kompleks grzybów Stagonospora spp. Septoria tritici,
  • monitorowania zmian w odporności materiałów hodowlanych i odmian ozimej pszenicy i ozimego pszenżyta, prowadzenie i stałe uzupełnianie roboczej kolekcji izolatów Stagonospora spp. i Septoria tritici o izolaty charakteryzujące się nową patogenicznością. Na bazie wybranych izolatów o zbadanym na bieżąco poziomie patogeniczności będzie przygotowywane inokulum do atestacji odporności materiałów hodowlanych pszenicy i pszenżyta w Instytucie i Spółkach Hodowli Roślin.
  • prowadzenie kolekcji podstawowych i roboczych badanych organizmów chorobotwórczych dla zbóż dla potrzeb praktyki hodowlanej i nauki, np. dla mapowania genomu i lokalizacji genów patogeniczności bądź QTL na chromosomach badanych patogenów oraz dla potrzeb hodowli odpornościowej (testowanie odporności). IHAR-PIB od lat prowadzi kolekcję patogenów zbóż ważnych ekonomicznie, zarówno na potrzeby hodowli odpornościowej jak i produkcji.

Dotychczas nie zdołano ustalić w jakich proporcjach grzyby Stagonospora spp. i Septoria tritici występują w infekcjach mieszanych na pszenicy i na pszenżycie. Nie jest też wyjaśnione czy grzyby te wywołują większe szkody w infekcjach mieszanych, czy w infekcjach pojedynczych. Istnieje także rozbieżność poglądów co do porażania pszenżyta przez Septoria tritici. Realizacja zadania przyczyni się do spowolnienia (tzw. slow septoriing) rozwoju chorób liści i kłosów wywoływanych przez monitorowane patogeny do rozmiarów epidemii.

 

Wykorzystanie wyników w praktyce:

Znajomość odporności odmian pszenicy i pszenżyta oraz wskazanie rejonów o większym, bądź mniejszym zagrożeniu tych zbóż septoriozami jest ważnym elementem w planowaniu ich integrowanej ochrony w kolejnych latach.Wykorzystanie naturalnej odporności pszenicy i pszenżyta na septoriozy wywoływane przez monitorowane patogeny przyczyni się do ograniczenia strat w ilości i jakości plonu ziarna odmian zbóż uprawianych w Polsce. Opracowanie wyników sześcioletniego monitoringu w/w patogenów pozwoli na określenie tendencji zmian w ich populacjach oraz na wskazanie obszarów nasilonego występowania i szkodliwości badanych patogenów. Informacje te w połączeniu z obserwacjami warunków meteorologicznych będą istotnym elementem w zaleceniach dla hodowli praktycznej oraz integrowanej ochrony i produkcji pszenżyta i pszenicy.Odbiorcami wyników będą spółki hodowlano-nasienne, producenci zbóż, Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych.

Najnowsze wyniki

  • (2017) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

  • Rozliczenie merytoryczne 2016 (Rozliczenie + Prezentacja)

  • Rozliczenie merytoryczne 2015 - Zadanie 3.3

  • Prezentacja podsumowująca wykonanie zadania 3.3. w 2015 r.

Ostatnie publikacje

  • Bartosiak F.S., Arseniuk E. 2017. Monitoring występowania i patogeniczności grzybów nekrotroficznych z kompleksu Parastagonospora spp./ Zymoseptoria tritici – sprawców plamistości liści i plew pszenicy i pszenżyta. XIII Ogólnopolska Konferencja Naukowa, Zakopane 30.01-3.02., Streszczenia referatów i posterów: 150.

  • Monitoring zmian zdolności chorobotwórczych populacji patogenów z kompleksu Parastagonospora spp., i Zymoseptoria tritici – sprawców plamistości liści i plew pszenicy i pszenżyta.

Aktualności