logo ihar

Obszar tematyczny 3.

Zadanie 3.1 Monitoring zmian zdolności chorobotwórczych populacji organizmów szkodliwych i kwarantannowych ziemniaka.

Wykonawca:

Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – Państwowy Instytut Badawczy w Radzikowie.

Cel zadania:

Charakterystyka zróżnicowania patogenności badanych organizmów szkodliwych wobec puli genetycznej ziemniaka wykorzystywanej w produkcji i hodowli.

Cel główny będzie realizowany za pomocą czterech celów szczegółowych.

  • Cel szczegółowy 1. Analiza zmian w populacjach ważniejszych patogenów ziemniaka dla potrzeb prowadzenia hodowli odpornościowej oraz produkcji.
  • Cel szczegółowy 2. Śledzenie zmian wirulencji patotypów w populacji grzyba Synchytrium endobioticum (Schilb.) Perc. oraz populacjach nicieni (Globodera rostochiensis, Globodera pallida) na terenie Polski.
  • Cel szczegółowy 3. Monitorowanie i ocena zmian w populacjach najważniejszych gospodarczo patogenów pochodzenia wirusowego i grzybowego oraz szkodników na potrzeby zrównoważonej i efektywnej ochrony ziemniaka.
  • Cel szczegółowy 4. Optymalizacja metod zwalczania i ocena chorobotwórczości Clavibacter michiganensisssp. sepedonicusna terenie Polski.

Uzasadnienie zadania:

Zadanie ukierunkowane jest na monitorowanie i charakteryzowanie populacji patogenów pochodzenia grzybowego, wirusowego i bakteryjnego oraz szkodników atakujących uprawy ziemniaka. Jest to działanie nierozerwalnie związane z prowadzeniem skutecznej hodowli odpornościowej ziemniaka. Część organizmów objętych badaniami ma charakter kwarantannowy (Synchytrium endobioticum, Globodera sp., Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus) i podlega obowiązkowi zwalczania z urzędu. W ramach zadania prowadzona będzie kolekcja patogenów, której nie prowadzi Instytut Ochrony Roślin – PIB, obejmująca izolaty ważniejszych patogenów ziemniaka: Phytophthora infestans i innych grzybów, wirusów oraz bakterii.

  • Cel szczegółowy 1. Pod względem ekonomicznym najważniejszym patogenem ziemniaka jest Phytophthora infestans (Mont.) de Bary, organizm powodujący zarazę ziemniaka. Prowadzona będzie bieżąca analiza zmian w populacjach Phytophthora infestans w Polsce zwłaszcza w aspekcie patogeniczności ważnej zarówno w ochronie uprawianych odmian jak i hodowli form odpornych.Ponadto prowadzona będzie analiza zmian w populacji ważniejszych wirusów ziemniaka, które mają ekonomiczne znaczenie dla produkcji i nasiennictwa ziemniaka [wirusa Y ziemniaka (PVY), wirusa M ziemniaka (PVM), wirusa rattle (TRV)]. Obecnie w Polsce znaczenia nabiera występowanie w uprawach ziemniaka obok gatunków bakterii Pectobacterium sp. gatunków Dickeya sp. sprawców mokrej zgnilizny bulw oraz czarnej nóżki. Dla niektórych gatunków z rodzaju Dickeya ziemniak jest nowym gospodarzem. Dlatego wybrane izolaty Pectobacterium sp., Dickeya sp. oceniane będą jako sprawcy mokrej zgnilizny bulw oraz czarnej nóżki w ziemniaku. Realizacja celu poza monitoringiem występowania będzie obejmować charakterystykę zmian patogeniczności w populacjach patogenów gospodarczo szkodliwych dla ziemniaka: Phytophthora infestans, wirusów PVY, PVM i bakterii Pectobacterium sp i Dickeya sp. Chorobotwórczość izolatów wymienionychpatogenów będzie oceniana na wybranych odmianach ziemniaka czy nowych źródłach odporności (PVY, Phytophthora infestans, Pectobacterium sp. Dickeya sp.).
  • Cel szczegółowy 2. Planowane jest monitorowanie zmian wirulencji w populacjach organizmów kwarantannowych dla ziemniaka, tj. grzyba Synchytrium endobioticum oraz mątwikówGlobodera rostochiensis, Globodera pallida występujących na terenie kraju. Obejmie ono identyfikację patotypów, określenie wirulencji pozyskanychizolatów w porównaniu z izolatami kolekcyjnymi utrzymywanymi w IHAR-PIB. Laboratorium Organizmów Kwarantannowych w IHAR-PIB w Radzikowie jest jedynym, które zajmuje się identyfikacją patotypów mątwików i Synchytrium endobioticum w próbach gleby pobranej przez Wojewódzkich Inspektorów Ochrony Roślin i Nasiennictwa z pól, na których wykryto ogniska patogena. Dla nowych odmian ziemniaka, wpisanych do krajowego rejestru wykonywana będzie ocena odporności na patotypy mątwika ziemniaczanego i agresywnego oraz na wirulentne patotypy Synchytrium endobioticum, które wykryto na terenie kraju. Ocenie odporności na wirulentne patotypy sprawcy raka ziemniaka poddane będą również odmiany z katalogu unijnego, które nabierają znaczenia w uprawie w Polsce. Cyklicznie będzie opracowywana broszura z rekomendacją odmian odpornych na raka ziemniaka do uprawy na terenach potencjalnie zagrożonych wystąpieniem tego patogena.
  • Cel szczegółowy 3. Planowane jest monitorowanie dynamiki liczebności i składu gatunkowego mszyc na plantacjach ziemniaka oraz presji wirusów (PVY, PVX, PLRV, PVS i PVM) w rejonach nasiennych na północy Polski dla potrzeb opracowania systemu sygnalizacji zwalczania mszyc na plantacjach nasiennych ziemniaka. Zostaną wyodrębnione obszary na północy kraju o najkorzystniejszych warunkach do produkcji sadzeniaków, w szczególności odmian podatnych na wirusy. Planowane jest ulepszanie systemów wspomagania decyzji (DSS) w oparciu o badania i monitorowanie zmian w populacjach patogenów z rodzaju Alternaria spp. iPhytophthora infestans na terenie kraju dla potrzeb zintegrowanej ochrony ziemniaka, z informacjami dostępnymi na bieżąco on line. Poza monitoringiem charakteryzowana będzie rola dodatkowych źródeł infekcji (sadzeniaki, oospory) orazocena presji infekcyjnej sprawców w wybranych lokalizacjach.
  • Cel szczegółowy 4. Planowane jest sprawdzenie skuteczności działania środków dezynfekcyjnych zastosowanych przeciwko izolatom bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus (Cms) pozyskiwanym z terenu Polski oraz opracowanie procedur dotyczących zabiegów czyszczenia i dezynfekcji maszyn, urządzeń oraz pomieszczeń wykorzystywanych w czasie produkcji i dystrybucji ziemniaków. Szczególnie cenne są badania dotyczące skuteczności środków dezynfekcyjnych na różnych powierzchniach skażonych przez Cms.

Cel będzie realizowany we współpracy z PIORiN, co umożliwi pozyskiwanie nowych izolatów Cms. Podjęte zostaną badania nad określeniem znaczenia czynników środowiska glebowego i klimatu w rozwoju i rozprzestrzenianiu patogena dla wybranych izolatów Cms. Oceniony zostanie wpływ stosowanych zabiegów agrotechnicznych na rozwój i zmiany patogeniczności Cms w środowisku glebowym lub w roślinie żywicielskiej. Poziom chorobotwórczości pozyskiwanych w doświadczeniu izolatów będzie oceniany biotestami.

Wykorzystanie wyników w praktyce:

Wyniki uzyskane w trakcie realizacji zadania będą istotne dla hodowli odpornościowej odmian, nasiennictwa oraz producentów ziemniaka. Informacje będą systematycznie przekazywane do służb fitosanitarnych Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych odpowiedzialnego za rejestrację odmian i ich rekomendację do uprawy.

Kolekcje podstawowe i robocze badanych organizmów szkodliwych dla ziemniaka będą prowadzone dla potrzeb nauki i hodowli. IHAR-PIB od lat prowadzi kolekcję patogenów ziemniaka ważnych ekonomicznie, zarówno na potrzeby hodowli odpornościowej jak i produkcji. Przewiduje się udostępnianie izolatów patogenów ziemniaka do celów badawczych w kraju i zagranicą. Badanie interakcji patogen – żywiciel posłuży charakteryzowaniu populacji wirusów, bakterii i grzybów fitopatogenicznych, poznaniu ich ewolucji, odporności odmian ziemniaka i materiałów hodowlanych, poszukiwania nowych źródeł odporności, prognozowania trwałości odporności, tworzeniu strategii ochrony w różnych systemach uprawy (integrowanej, ekologicznej) oraz ułatwi diagnostykę prewencyjną związaną ze zwalczaniem organizmów szkodliwych, w tym kwarantannowych, takich jak Clavibacter michiganensisssp. sepedonicus, Synchytrium endobioticum czy Globodera sp. Informacje zebrane o reakcji odpornościowej odmian na wirusy, bakterie i grzyby będą sukcesywnie przekazywane do COBORU oraz udostępnianie producentom ziemniaka w postaci broszur, instrukcji on line i publikacji. Realizatorzy badań nad Cms opracują praktyczne instrukcje dla rolników w zakresie dezynfekcji miejsc produkcji i środków transportu. Materiały i wiedza zgromadzona w zadaniu wykorzystywane będą do szkolenia producentów, służb ochrony roślin i hodowców ziemniaka oraz specjalistów z zakresu nasiennictwa.

Monitoring

Najnowsze wyniki

  • (2017) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

  • Prezentacja podsumowująca wykonanie zadania 3.1. w 2016 r.

  • Szkolenie - Zagrożenie związane z występowaniem mszyc, presja infekcyjna, charakterystyczne objawy wirusów ziemniaka i na polu

  • (23.06.2016) Szkolenie dla pracowników WIORIN

  • (2016) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

  • Rozliczenie merytoryczne 2015 - Zadanie 3.1

  • Prezentacja podsumowująca wykonanie zadania 3.1. w 2015 r.

  • (2015) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

  • Lista i opis izolatów Phytophthora infestans w kolekcji PPZ IHAR O/Młochów

Ostatnie publikacje

  • Przetakiewicz J., 2017. "The viability of winter sporangia of Synchytrium endobioticum (Schilb.) Perc. from Poland.". The 1st International Biotechnology Congress (IBC-2017). Session IBC 12: Biotechnologies in Food & Agriculture. pp. 277

  • Erlichowski T. Robak B. Kostiw M 2017 "Presja infekcyjna mszyc. wektorów wirusów w Polsce na tle zmieniających się uwarunkowań biologicznych środowiskowych i gospodarczych" - streszczenie

  • Gryń G. Pietraszko M. Maciejewska A. "Występowanie Clavibacter michiganensis subsp. sepedonicus w Polsce w latach 2013-2016" - streszczenie

  • Erlichowski T. Robak B. Kostiw M. 2017 "Presja infekcyjna mszyc, wektorów wirusów w Polsce na tle zmieniających się uwarunkowań biologicznych, środowiskowych i gospodarczyc" - streszczenie

  • Raport po 2 latach na temat identyfikacji izolatów grzyba S. endobioticum w Polsce.

  • Odporne odmiany ziemniaka na występujące w Polsce wirulentne patotypy Synchytrium endobioticum – sprawcę raka ziemniaka.

  • Erlichowski T. 2016. Loty mszyc, a choroby wirusowe. Wiadomości Rolnicze Polska nr 11/12: 12-13

  • Gawińska-Urbanowicz H. Łozowska A. Osowski J. 2016. Wykorzystanie pułapki Burkarda do monitorowania grzybów z rodzaju Alternaria. Ziemniak Polski 4: 28-32.

  • Erlichowski T., Robak B, Dynamika liczebności i presja mszyc, wektorów wirusów, w uprawach ziemniaka w Polsce w roku 2016. Ziemniak Polski 4: 4-10.

  • Sobkowiak S., Brylińska M., Stefańczyk E., Śliwka J., 2016 Charakterystyka izolatów phytophthora infestans pochodzących z wybranych regionów polski w latach 2013-2015. XXXIII Konferencja Naukowa „Rośliny Oleiste - postępy w genetyce, hodowli, technologii i analityce lipidów" - poster

  • Sobkowiak S., Brylińska M., Stefańczyk E., Śliwka J., 2016 Charakterystyka izolatów phytophthora infestans pochodzących z wybranych regionów polski w latach 2013-2015. XXXIII Konferencja Naukowa „Rośliny Oleiste - postępy w genetyce, hodowli, technologii i analityce lipidów” - streszczenie

  • Raport na temat identyfikacji izolatów grzyba S. endobioticum w Polsce.

Aktualności

  • Rak ziemniaka 1

    Śledzenie występowania w Polsce patotypów grzyba Synchytrium endobioticum – sprawcy raka ziemniaka.

  • matwiak ziemniaczany 2

    Śledzenie występowania patotypów mątwika ziemniaczanego i agresywnego na polach uprawnych na terenie Polski