logo ihar

Obszar tematyczny 2.

Zadanie 2.6 Wytworzenie źródeł genetycznych do hodowli odmian soi przydatnych do uprawy w różnych warunkach agro-klimatycznych Polski.

Wykonawca:

Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – Państwowy Instytut Badawczy w Radzikowie.

Cel zadania:

Celem zadania jest ocena wartości użytkowej dostępnych na krajowym rynku odmian soi (krajowych i zagranicznych) w różnych warunkach agro-klimatycznych oraz wykorzystanie materiałów mieszańcowych soi do poszerzenia zmienności genetycznej dla praktycznej hodowli dla warunków przyrodniczych Polski.

Uzasadnienie zadania:

Dla zaspokojenia potrzeb paszowych Polska importuje rocznie około 2 mln ton śruty sojowej. Od wielu lat trwają dyskusje i badane są możliwości zwiększonego wykorzystania rodzimych surowców białkowych dla zastąpienia, a przynajmniej uzupełnienia importowanej śruty sojowej. Służy temu rządowy program wsparcia produkcji roślin strączkowych, a od 2011 r. również Wieloletni Program Badawczy „Ulepszanie krajowych źródeł białka roślinnego, ich produkcji, systemu obrotu i wykorzystania w paszach”. Program ten nie uwzględnia jednakże prac nad krajową soją.

Zapoczątkowane w drugiej połowie latach 70-tych w IHAR badania doprowadziły do wytworzenia odmian charakteryzujących się odpowiednią wczesnością dla warunków Polski, plennych i przystosowanych do zmechanizowanej uprawy. Wysokie walory użytkowe polskich odmian soi hodowli IHAR zostały potwierdzone w badaniach COBORU, Bundessortenamt, DEFRA – UK czy wynikami uzyskiwanymi w produkcji towarowej przez krajowe przedsiębiorstwa rolne oraz rolników indywidualnych. Pomimo znacznego  postępu jaki osiągnięto w hodowli soi dla warunków Polski, prace badawcze i hodowla zostały zawieszone pod koniec lat 90 tych.

Aktualnie w krajowym rejestrze są dwie krajowe odmiany soi Aldana hodowli IHAR-PIB i Augusta hodowli Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu oraz zagraniczna zarejestrowana w 2013 r. odmiana Mavka firmy „Sojevj Vik” z Ukrainy. Niezależnie firma ta prowadzi próby produkcyjnej uprawy innej odmiany – Annushka zarejestrowanej w UK, a firma Saatbau Linz z odmianą Merlin. Istnienie zatem potrzeba porównania cech użytkowych dostępnych odmian na rynku krajowym z dotychczas najlepszą w krajowym rejestrze odmianą Aldana w różnych warunkach agro-klimatycznych Polski.

Niezależnie prowadzone będą prace nad wykorzystaniem własnych materiałów mieszańcowych soi do poszerzenia zmienności genetycznej dla praktycznej hodowli dla warunków przyrodniczych Polski z uwzględnieniem poszukiwania form tolerujących dużą wilgotność gleby, niższe temperatury oraz długi okres wschodów.

Zmieniające się warunki klimatyczne, dobre wyniki plonowania soi u wieloletnich producentów tej rośliny, rozwój rolnictwa ekologicznego i krajowe potrzeby białka roślinnego spowodowały ponowny wzrost zainteresowania tym gatunkiem przedsiębiorstw produkcyjnych i hodowlanych. W związku z powyższym celowa jest analiza poziomu i stabilności plonowania dostępnych odmian soi w zróżnicowanych warunkach agro-klimatycznych Polski oraz poszukiwanie form tolerujących dużą wilgotność gleby, niższe temperatury oraz długi okres wschodów.

Wykorzystanie wyników w praktyce:

Określony zostanie poziom i stabilność plonowania dostępnych na rynku krajowym odmian soi w zróżnicowanych warunkach agro-klimatycznych decydujących o możliwościach rozszerzenia uprawy tego gatunku w warunkach klimatycznych Polski. Pozwoli również na wskazanie form zmniejszających ryzyko uprawy, odporniejszych na zmienne temperatury w okresie kwitnienia i niedobory wody.

Wytworzone i zwaloryzowane linie soi będą wykorzystywane do hodowli nowych odmian poprzez bezpośrednie rozmnożenie i zgłoszenie do badań rejestrowych lub wykorzystania jako materiały wyjściowe do hodowli.

Monitoring występowania i nasilenia chorób określi potencjalne zagrożenia w uprawie soi. Wyniki zadania będą stanowiły podstawę do opracowania zaleceń uprawowych oraz będą wskazówką do podjęcia poszukiwań źródeł odporności celem wykorzystania w hodowli. Wyniki prowadzonych badań będą stanowiły naukową podstawę praktycznej hodowli soi.

Najnowsze wyniki

  • Rozliczenie merytoryczne 2015 - Zadanie 2.6

  • Prezentacja podsumowująca wykonanie zadania 2.6. w 2015 r.

Ostatnie publikacje

  • Boros L., 2017. "SOJA - Możliwości uprawy w warunkach agroklimatycznych Polski". Seminarium dla nauczycieli szkół rolniczych uczących Produkcji Roślinnej w Radzikowie. 09-11.01.2017 rok.

  • Boros L., Wawer A. Kolejny etap upowszechniania i rozszerzania uprawy soi w warunkach Polski. 2016, Polskie białko, Rośliny strączkowe i motylkowate drobnonasienne. Poradnik dla producentów

  • Boros L., Warer A., 2016. Physicochemical and cooking properties of dry bean (Phaseolus vulgaris L.) and soybean (Glycine max L. Merr.) seeds. Tróia, Portugal

Aktualności