logo ihar

Obszar tematyczny 2.

Zadanie 2.5 Wykorzystanie bioróżnorodności gatunków rodziny Solanaceae w ulepszaniu właściwości ziemniaka uprawnego S. tuberosum L. dla różnych systemów uprawy i kierunków użytkowania.

Wykonawca:

Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – Państwowy Instytut Badawczy w Radzikowie.

Cel zadania:

Celem zadania jest wyróżnienie i uzyskanie form ziemniaka odpornych na zarazę (czynnik sprawczy P. infestans), o wysokich walorach smakowych oraz wyraźnie określonych, stabilnych typach kulinarnych bulw gotowanych pochodzących z upraw prowadzonych w systemach nisko i wysokonakładowych.

Cel główny będzie realizowany za pomocą dwóch celów szczegółowych:

  • Cel szczegółowy 1. Ulepszanie ziemniaka uprawnego o ważne cechy użytkowe poprzez introgresję zmienności genetycznej z ziemniaka diploidalnego do puli ziemniaka tetraploidalnego, przeprowadzoną z wykorzystaniem haploidyzacji oraz hybrydyzacji międzygatunkowej.
  • Cel szczegółowy 2. Wyróżnianie i uzyskiwanie form ziemniaka o wysokich walorach smakowych oraz analiza zmienności w zakresie tekstury miąższu bulw.

Uzasadnienie zadania:

Typ kulinarny jest cechą złożoną związaną z teksturą miąższu bulw gotowanych. Jest także, obok smakowitości, jedną z najważniejszych cech ziemniaka jadalnego. Aby zapewnić możliwość uprawy w różnych systemach, walory kulinarne, tj. dobry smak i stabilna ekspresja typu kulinarnego, będą łączone z odpornością na zarazę ziemniaka, która jest najważniejszą chorobą ziemniaka. Odporność ta ma kluczowe znaczenie dla ziemniaka przeznaczonego do upraw ekologicznych lub niskonakładowych. Jako donory tej odporności wykorzystywane będą diploidalne formy ziemniaka. Selekcjonowane klony diploidalne muszą charakteryzować się zdolnością do wytwarzania gamet 2n, aby możliwy był transfer ich cech do form tetraploidalnych w krzyżowaniach typu 4x-2x.

W realizacji celu pierwszegozakres merytoryczny prowadzonych prac będzie obejmował tworzenie mieszańców międzygatunkowych ziemniaka diploidalnego zdolnych do tworzenia gamet 2n. Planowana jest selekcja form odpornych na Phytophthora infestans w połączeniu z cechami jakościowymi. Planowane jest uzyskanie dihaploidów poprzez haploidyzację wybranych tetraploidalnych odmian wczesnych ziemniaka. Dihaploidy będą źródłem krótszego okresu wegetacji dla międzygatunkowych mieszańców diploidalnych. Wyprodukowane diploidy posłużą do transferu cech z poziomu 2x do tetraploidalnego ziemniaka uprawnego w krzyżowaniach interploidalnych typu 4x-2x z wykorzystaniem gamet 2n. Realizacja celu pozwoli wytworzyć pulę genetyczną Solanum, która zostanie wykorzystana do hodowli odmian o podwyższonej wartości żywieniowej ziemniaka i przydatności do uprawy w różnych systemach.

W realizacji celu drugiego zostanie przeprowadzona analiza zmienności cech jakości bulw w zakresie tekstury bulw gotowanych oraz wyróżnianie form o wyraźnie określonych typach kulinarnych (sałatkowym, mączystym) połączonych z dobrym smakiem. Ponadto, zostanie przeprowadzona analiza związku pomiędzy zawartością suchej masy (skrobi) a smakiem i teksturą bulw gotowanych. Pula genetyczna zostanie ukształtowana w taki sposób, aby tworzone nowe odmiany charakteryzowały się wysokim poziomem cech jakościowych (kulinarnych) i jednocześnie odpowiednim poziomem plonu w warunkach niskich nakładów. Jednym ze źródeł cech jakościowych będą formy pochodzące z krzyżowań interploidalnych.

Wykorzystanie wyników w praktyce:

Wyniki prac będą przekazywane hodowlom odmian, co docelowo pozwoli na poszerzenie puli hodowlanej, z której hodowcy selekcjonują odmiany nowej generacji o nowym tle genetycznym pochodzącym także z ziemniaka diploidalnego. Wyniki będą podstawą wyróżnienia puli form lub odmian ziemniaka o podniesionej wartości żywieniowej, która może być wykorzystywana początkowo w pracach genetyczno-hodowlanych oraz docelowo w różnych systemach produkcji „zdrowego” ziemniaka. Przewiduje się uzyskanie postępu w poziomie cech jakościowych, ważnych dla przemysłu przetwórczego i rynku ziemniaka jadalnego, oraz zachowania zdolności do odpowiednio wysokiego plonowania w systemach uprawy z zastosowaniem niskich nakładów.

Docelowymi odbiorcami tych prac będą hodowcy odmian, producenci ziemniaka jadalnego, gospodarstwa ekologiczne, przedsiębiorstwa przemysłu przetwórczo-spożywczego, dietetycy. Wyselekcjonowanie roślin z poszczególnych typów użytkowych o podwyższonej tolerancji na stresy chorobowe oraz ocena stopnia zróżnicowania jakie występuje między poszczególnymi typami ułatwi prace hodowcy tj. pozwoli zmniejszyć koszty testowania i ukierunkować prace na wybrany typ użytkowy przeznaczony do określonego systemu uprawy.

Najnowsze wyniki

  • (2017) Wykaz referatów, prezentacji i innych opracowań

  • Rozliczenie merytoryczne 2015 - Zadanie 2.5

  • Prezentacja podsumowująca wykonanie zadania 2.5. w 2015 r.

Ostatnie publikacje

  • Flis B., Tatarowska B.Milczarek D., Plich J. Wpływ warunków uprawy na zawartośc skrobi i teksturę miąższu bulw rodów hodowlanych i odmian ziemniaka. XIII Ogólnopolska Koonferencja Naukowa "Nauka dla Hodowli i Nasiennictwa Roślin Uprawnych", Zakopane 2017

  • Flis B, Tatarowska B, Milczarek D, Plich J, 2017. Effect of location on starch content and tuber texture characteristics in potato breeding lines and cultivars. Acta Agriculturae Scandinavica, Section B — Soil & Plant Science, Vol. 67, 5: 453 – 461.

Aktualności