Close

Dostatny D. F., Dajdok Z. (red.), 2020. Dzikie gatunki pokrewne roślinom uprawnym występujące w Polsce. Lista zasoby i zagrożenia. Radzików-Poznań. Wyd. Kontekst.

Dzikie gatunki pokrewne roślinom uprawnym występujące w Polsce
Lista, zasoby i zagrożenia

Dostatny D. F., Dajdok Z. (red.), 2020

Dzikie gatunki pokrewne roślinom uprawnym (ang. Crop Wild Relatives – CWR) obejmu­ją zarówno bezpośrednich przodków, jak i inne gatunki ewolucyjnie spokrewnione z roślinami uprawnymi. Rośliny tych gatunków są bogatym źródłem nowej zmienności genetycznej dla ho­dowli. Pozostałe natomiast, o dalszym stopniu pokrewieństwa, jako „same w sobie” mogą posiadać duży potencjał oraz dużą wartość ekonomiczną, a nawet społeczną. Mogą być one wykorzystane pośrednio czy bezpośrednio jako rośliny jadalne, paszowe, barwierskie, włóknodajne, a także do ce­lów leśnych, leczniczych, kosmetycznych, ozdobnych czy jako elementy podtrzymujące równowagę w ekosystemach rolniczych (rośliny biocenotyczne – pożyteczne w agroekosystemach).

Pojęcie CWR ogranicza się do gatunków związanych bliskim pokrewieństwem ewolucyjnym z roślinami uprawnymi. Jest to istotne w kontekście współczesnych postępów biotechnologii, które sprawiają, że większość, jeśli nie wszystkie gatunki, są potencjalnymi dawcami genów dla danego gatunku uprawnego (Maxted i in. 2006).

Skutki zmian klimatu stanowią wyzwanie dla produkcji rolnej i systemów żywnościowych. Ist­nieje potrzeba większej dywersyfikacji uprawianych roślin oraz dysponowania odmianami bardziej odpornymi na zmiany klimatu. Dzikie gatunki pokrewne roślinom uprawnym stanowią szeroki i zróżnicowany zasób zmienności genetycznej do hodowli nowych odmian odpornych na wszelkie środowiskowe stresy biotyczne i abiotyczne. Hodowcy globalnie poszukują rozwiązań wielu problemów związanych z obecnie prowadzo­ną uprawą roślin, ponieważ postępujące zubożenie pul genowych w hodowli nowych odmian, 20

w połączeniu ze skutkami jakie niosą zmiany klimatyczne, sprawiają, że uprawy są bardziej podatne na stres. Ukazuje to jak istotna jest rola gatunków dzikich pokrewnych roślinom uprawnym oraz to, jak ważna jest ich ochrona, podczas gdy niektóre gatunki zanikają, a znaczna część populacji CWR jest coraz bardziej zagrożona z powodu nadmiernej eksploatacji i utraty siedlisk. Polska lista gatunków pokrewnych roślinom uprawnym jest podstawą do dalszej pracy nad priorytetyzacją ga­tunków, siedlisk, a także ochroną tej grupy roślin w Polsce. Niniejsze opracowanie stanowi wstęp do wdrażania dalszych rozwiązań związanych z zachowaniem dzikich gatunków pokrewnych roślinom uprawnym w skali naszego kraju.

Dostatny D. F., Dajdok Z. (red.), 2020. Dzikie gatunki pokrewne roślinom uprawnym występujące w Polsce Lista, zasoby i zagrożenia.

Monografia dotycząca dzikich gatunków pokrewnych roślinom uprawnym została sfinansowana ze środków Programu Wieloletniego zaplanowanego na lata 2015-2020 pt. Tworzenie naukowych podstaw postępu biologicznego i ochrona roślinnych zasobów genowych źródłem innowacji wsparcia zrównoważonego rolnictwa oraz bezpieczeństwa żywnościowego kraju.

Obszar 1 „Ochrona zasobów genowych roślin użytkowych”.

Zadanie 1.2 „Gromadzenie i zachowanie w kolekcjach polowych, in vitro i kriokonserwacja, charakterystyka, ocena, dokumentacja i udostępnianie zasobów genetycznych i informacji w zakresie roślin rolniczych oraz innych roślin użytkowych, spokrewnionych dzikich gatunków i roślin towarzyszących”.

Zadanie 1.6 „Poszerzenie różnorodności gatunków i odmian roślin rolniczych i zielarskich na obszarach wiejskich oraz podnoszenie świadomości społeczeństwa w zakresie znaczenia roślinnych zasobów genowych”

 

Skip to content