Close

Plonowanie zbóż jarych badanych we wstępnych doświadczeniach hodowlanych w 2019 roku.

Dr Tadeusz Śmiałowski
Wyniki  prac w zadaniu 2.9. PW IHAR-PIB
Zakład Nasiennictwa i Nasionoznawstwa Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin,
Państwowy Instytut Badawczy w Radzikowie

W ramach zadania koordynowano doświadczenia polowe i laboratoryjne wykonując rozlosowania obiektów a następnie syntezy plonów i cech.

W 2019 roku wstępne doświadczenia hodowlane ze zbożami jarymi prowadzono w systemie badań zespołowych w realizacje których włączyły się wszystkie znaczące polskie firmy hodowlane; HR DANKO, Poznańska Hodowla Roślin, Małopolska Hodowla Roślin, HR Smolice i HR Strzelce.. Objęto nimi 4 gatunki zbóż jarych:   pszenica,  jęczmień, pszenżyto i owies. Eksperyment polowe zlokalizowane były na terenie całego kraju sprzyjając ocenie rodów hodowlanych w zróżnicowanych glebowo – klimatycznie warunkach (tab.1).

Przedstawione dane wskazują na dobór lokalizacji umożliwiających wszechstronną ocenę plonowania, podatności na choroby i wyleganie w warunkach interakcji genotypowo – środowiskowej w typowych dla tych rejonów polski siedliskach przyrodniczych. Taki dobór lokalizacji umożliwia wyodrębnienie z badanych obiektów najplenniejszych zaadaptowanych do zróżnicowanych klimatyczno-glebowych.  Badania polowe zakładano metodą niekompletnych bloków w 3 powtórzeniach. Zastosowano różne typy rozlosowań ; od takich samych we wszystkich miejscowościach do różnych we wszystkich lokalizacjach.  W trakcie wegetacji oceniano wschody, choroby grzybowe i wirusowe, stopień wylegania, odnotowano terminy wczesności. Powierzchnia poletek do zbioru wynosiła 10 m2 .  Po żniwach w ziarnie badano zawartość wilgoci i przeliczano na wartość uśrednioną =15%  zawartość H2O. Po zbiorze ważono masę 1000 ziaren, masę hektolitra, a u owsa zawartość łuski (g).

W tabel 2 przedstawiono dane liczbowe i charakterystykę zastosowanych metod badawczych.

* bn- bloki niekompletne

Celem badań polowych i laboratoryjnych rodów było wyodrębnienie najwartościowszych pod względem plonu i innych cech rolniczych. Na podstawie wykonanych analiz najlepsze będą zgłaszane do badań w Centralnym Ośrodku Badań Odmian Roślin Uprawnych a po uzyskaniu dobrego wyniku zostaną dołączone do listy odmian rekomendowanych do uprawy na terenie kraju.

W tabel 3 przedstawiono wyniki tegorocznych badań.

Najwyższy średni plon uzyskały rody  jęczmienia i owsa jarego (tab.3.). Na poziom plonowania silny wpływ miały tegoroczne warunki wegetacji wywołane silną suszą. Przeciętny plon we wszystkich gatunkach zbóż był niższy o około 10% w stosunku do 2018 roku, który również  odbiegał od średnich plonów w 2017 r. Zaobserwowano silne regionalne zróżnicowanie  plonowania.

Najsilniej susza wpłynęła na plon w rejonie północnej wielkopolski oraz kujawsko-pomorskim, najsłabiej w regionach południowych. Panujące warunki klimatyczne nie sprzyjały ujawnienia podatności badanych zbóż na wyleganie i choroby.

Pszenica jara.

Średnie plony (dt/ha) rodów pszenicy jarej w 6 lokalizacjach. (tab.4.)

Najwyższy średni plon rodów pszenicy jarej uzyskano w Kończewicach i Strzelcach (tab.4). Różnice pomiędzy poszczególnymi lokalizacji dochodzą do 50%. Wysoki przeciętny poziom plonowania w Kończewicach i Strzelcach dowodzi wysokiego potencjału plonowania wyhodowanych rodów pszenicy jarej. Najplenniejszy ród KOH- 9813 w Kończewicach plonował na poziomie 85.2 dt/ha.

Jęczmień jary.

Średnie plony (dt/ha) rodów jęczmienia jarego w 6 lokalizacjach w 2 seriach. (tab.5.)

Najwyższy średni plon rodów jęczmienia jarego uzyskano w Strzelcach i Radzikowie (tab.5.). Najplenniejszy ród jęczmienia DC-10-1 plonował średnio 75.7 dt/ha z 6 lokalizacji, ale w Strzelcach osiągnął plon = 91.9 dt/ha. Świadczy to o dużym potencjale hodowlanym badanych rodów jęczmienia jarego.

Owies jary.

Średnie plony (dt/ha) rodów owsa jarego w 6 lokalizacjach (tab.6).

Najwyższy średni plon rodów owsa uzyskano w Strzelcach (tab.6).

Najwyżej plonował ród owsa DC 19-5, średnio w 6 lokalizacjach 71,1 dt/ha. Najwyższy plon uzyskał ród DC 19-5 w Strzelcach =121,5 dt/ha.

Różnica w plonowaniu pomiędzy 6 miejscowościami była największa spośród badanych 4 gatunków zbóż jarych.

Pszenżyto jare.

Średnie plony rodów pszenżyta jarego w 4 miejscowościach (tab.7). Ze względu na wysoki błąd pominięto w syntezie plonów wyniki z 2 miejscowości.

Najwyżej plonował ród DC 13155/01 uzyskując średni plon 62,7 dt/ha. Najwyższy plon w Strzelcach uzyskał ród DC-12018/04 =72,9 dt/ha.

Różnice pomiędzy miejscowościami w plonowaniu pszenżyta jarego były najmniejsza spośród 4 gatunków zbóż jarych, jednak na niskim przeciętnym poziomie plonowania badanych rodów.

Badane w doświadczeniach wstępnych w sezonie 2019 rody hodowlane zbóż jarych posiadają wysoki potencjał hodowlany. Warunkiem koniecznym ujawnienia potencjału plonowania są sprzyjające warunki glebowo klimatyczne.

Radzików; 2019-10-25

Tadeusz Śmiałowski

Prace realizowano w ramach zadania 2.9. Programu Wieloletniego IHAR-PIB
w podzadaniu 1. „Wyodrębnienie źródeł genetycznych o wysokiej plenności i wartości rolniczej jako materiałów wyjściowych do hodowli nowych odmian pszenicy, pszenżyta, żyta, jęczmienia i owsa”.

Skip to content