logo ihar

Aktualności

Wyniki oceny zbóż jarych badanych we wstępnych, polowych doświadczeniach hodowlanych w 2018 roku.

Dr Tadeusz Śmiałowski
Wyniki  prac w zadaniu 2.9. PW IHAR-PIB
Zakład Nasiennictwa i Nasionoznawstwa Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin,
Państwowy Instytut Badawczy w Radzikowie

W ramach zadania koordynowano doświadczenia polowe i laboratoryjne wykonując rozlosowania obiektów, syntezy plonów i cech. W sezonie 2018 wstępne doświadczenia hodowlane ze zbożami jarymi prowadzono w systemie badań zespołowych obejmując nimi 4 gatunków zbóż jarych: jęczmień, pszenica, pszenżyto i owies. Doświadczenia polowe i laboratoryjne realizowane są w 5 czołowych polskich firmach hodowli roślin: HR DANKO, Poznańska Hodowla Roślin, Małopolska Hodowla Roślin, HR Smolice i HR Strzelce. Eksperyment polowe zlokalizowane były na terenie całego kraju sprzyjając ocenie rodów hodowlanych w zróżnicowanych glebowo - klimatycznie warunkach (tab.1).

Miejsce eksperymentu

Firma

Lokalizacja

Gatunek zboża

Choryń

"

Wielkopolska

pszenżyto, owies

Modzurów

"

Rejon Raciborza

Jęczmień, owies

Nagradowice

PHR

Wielkopolska

jęczmień,

Polanowice

MHR

Małopolska

Owies

Ząbki

MHR

Małopolska

Owies

Bąków

"

Dolny Śląsk

jęczmień

Strzelce

HR Strzelce

Mazowieckie

pszenica, owies

Kończewice

"

Kujawsko pomorskie

pszenica,

Małyszyn

"

Zielonogórskie

Pszenżyto, owies

Radzików

IHAR Radzików

Mazowieckie

Jęczmień

Przedstawione dane wskazują na dobór lokalizacji umożliwiających wszechstronną ocenę plonowania, podatności na choroby i wyleganie w warunkach interakcji genotypowo – środowiskowej w typowych dla tych rejonów polski siedliskach przyrodniczych. Taki dobór lokalizacji umożliwia wyodrębnienie z badanych obiektów najplenniejszych zaadaptowanych do zróżnicowanych klimatyczno-glebowych.  Badania polowe zakładano metodą niekompletnych bloków. Zastosowano różne typy rozlosowań ; od takich samych we wszystkich miejscowościach do różnych we wszystkich lokalizacjach.  W trakcie wegetacji oceniano wschody, choroby grzybowe i wirusowe, stopień wylegania, odnotowano terminy wczesności. Powierzchnia poletek do zbioru wynosiła 10 m2 .  Po zebraniu plonu badano zawartość wilgoci w ziarnie i przeliczano na uśrednioną 15%  zawartość wody. Po zbiorze zważono masę 1000 ziaren, masę hektolitra, określono zawartość łuski i % łuski w ziarnach owsa.

W tabel 2 przedstawiono dane liczbowe i charakterystykę zastosowanych metod badawczych.

Gatunek

typ, rodzaj, kierunek użytkowy

Liczba obiektów

liczba powtórzeń

liczba miejscowości

metoda

poziomy agrotechniki (a)zawansowany, (-)podstawowy

Jęczmień

pastewny, jary

123

3

12

bn

podstawowy

pszenica jara

Jara, ogólnoużytkowa

40

3

12

bn

podstawowy

Pszenżyto

Jare, pastewne

23

3

6

bn

podstawowy

Owies

Jary, ogólnoużytkowy

28

3

6

bn

podstawowy

Celem badań polowych i laboratoryjnych rodów było wyodrębnienie najwartościowszych pod względem plonu i innych cech rolniczych. Będą one zgłaszane do badań w Centralnym Ośrodku Badań Odmian Roślin Uprawnych a po uzyskaniu dobrego wyniku zostaną dołączone do listy odmian rekomendowanych do uprawy na terenie kraju. 

W tabel 3 przedstawiono wyniki tegorocznych badań.

Gatunek

Śr. Plon /dt/ha/

Max.

Min

Liczba obiektów plenniejszych od plonu śr wzorca.

Jęczmień

78,9

85,2

70,4

30

Pszenica jara

58,8

64,1

53

10

Pszenżyto

59,7

65,7

59,7

5

Owies

60,1

66,2

39,7

13

Najlepsze wyniki uzyskano dla jęczmienia i owsa jarego. Na poziom plonowania silny wpływ miały tegoroczne warunki wegetacji wywołane silną suszą. Przeciętny plon we wszystkich gatunkach zbóż był niższy o około 10%. Zaobserwowano silne regionalne zróżnicowanie  plonowania. Najsilniej susza wpłynęła na plon w rejonie północnej wielkopolski oraz kujawsko-pomorskim, najsłabsze w regionach południowych. Panujące warunki klimatyczne nie sprzyjały ujawnienia podatności badanych zbóż na wyleganie i choroby.

Radzików; 2018-10-18.

Tadeusz Śmiałowski

Prace realizowano w ramach zadania 2.9. Programu Wieloletniego IHAR-PIB

w podzadaniu 1. „Wyodrębnienie źródeł genetycznych o wysokiej plenności i wartości rolniczej jako materiałów wyjściowych do hodowli nowych odmian pszenicy, pszenżyta, żyta, jęczmienia i owsa”.